Potoczna-Galera Małgorzata

Przedmiotowy System Oceniania

 

 

 

 

 

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA
Z HISTORII – GIMNAZJUM.

 

 

Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania:

 

1. Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2004r.

2. Statut Szkoły

3. Wewnątrzszkolny System Oceniania

4. Podstawa programowa dla gimnazjum

 

Nauczanie historii odbywa się według programu  60/2/2010 wydawnictwa NOWA ERA

Wykorzystujemy podręczniki autorstwa:

• kl. I – Stanisław Roszak

• kl. II – Stanisław Roszak

• kl. III - Stanisław Roszak, Anna Łaszkiewicz

 

Cele oceniania wewnątrzszkolnego

1. Informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach w tym zakresie.

2. Pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju i motywowanie go do dalszej pracy.

3. Dostarczenie rodzicom i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach i specjalnych uzdolnieniach ucznia.

4. Umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Przedmiotem oceny z historii jest:

1. Wiedza merytoryczna i gotowość do pamięciowej jej reprodukcji.

2. Rozumienie i umiejętność interpretacji faktów.

3. Praca ze źródłem historycznym, umiejętność pracy z materiałem kartograficznym, ikonograficznym, statystycznym, itp.

4. Formułowanie wypowiedzi ustnej.

5. Przygotowanie (odpowiedzi) pracy pisemnej (referat, rozprawka, itp.).

6. Aktywność ucznia na lekcjach ( za uzyskane 3 plusy uczeń otrzymuje ocenę bardzo dobra, jeśli uczeń za 3 minusy – niedostateczną) i w pracy pozalekcyjnej.

Obszary oceniania:

1. Wiadomości (objęte programem).

2. Umiejętności:

- lokalizacja czasowo-przestrzenna omawianych wydarzeń (znajomość mapy)

- uogólnianie, wartościowanie, porównywanie, wykrywanie analogii historycznych -

analiza tekstu źródłowego

- umiejętność dyskutowania

- stosowanie terminologii historycznej i jej rozumienie wykazywanie związków przyczynowo-skutkowych, przestrzennych, pomiędzy historią powszechną, ojczystą , regionalną

- wykazywanie związków pomiędzy poszczególnymi dziedzinami życia politycznego, gospodarczego, kulturowo-społecznego

- łączenie faktów i zjawisk historycznych historii Polski z historią powszechną

- analiza i ocena zjawisk i faktów historycznych

- porównywanie różnych koncepcji politycznych, religijnych i gospodarczych

- gromadzenie informacji przy wykorzystaniu nowoczesnej technologii i różnorodnych źródeł

 

 

Sposoby i formy oceniania

 

1. Sprawdziany pisemne. ( waga 3)

2. Kartkówki. ( waga 2)

3. Odpowiedzi ustne. ( waga 2)

4. Referaty. ( waga 1)

5. Dłuższe prace pisemne przygotowane w domu. ( waga 2)

6. Projekty, prace długoterminowe( waga 2 )

7. Projekt edukacyjny ( waga 0, wpływa na ocenę zachowania )

8. Prace domowe. Zadania dodatkowe ( gazetki, plansze, lektura, udział w konkursach) ( waga 1)

9. Analiza źródeł różnego typu. ( waga 1)

10. Znajomość mapy. ( waga 1)

11. Praca w grupie. ( waga 1)

12. Diagnoza ( waga 0)

13. Test sprawdzający ( waga 3)

UWAGA

Jeżeli uczeń podczas sprawdzianu lub kartkówki postępuje niuczciwie, korzysta z niedozwolonych pomocy otrzymuje ocenę niedostateczną bez możliwości poprawy

Sprawdziany (Prace klasowe)

1. Nauczyciel zapowiada sprawdzian pisemny co najmniej 1 tyg. wcześniej i omówiony jest jej zakres oraz kryteria wymagań.

2. Praca klasowa obejmuje zwykle jeden dział programowy. Jeżeli dział jest obszerny uczniowie mogą pisać pracę klasową po zrealizowaniu znacznej jego części.

3. Pracę klasową poprzedza lekcja powtórzeniowa, utrwalająca poznane wiadomości i umiejętności.

4. Sprawdziany nie są zapowiadane, materiał, który obejmują dotyczy najwyżej 3 ostatnich lekcji.

5. Przy nieobecności usprawiedliwionej termin zaliczenia wynosi do 2 tygodni od daty pisania sprawdzianu przez klas . Przy dłuższej absencji ucznia termin zaliczenia materiału uczeń uzgadnia z nauczycielem.

6. Przy nieobecności nieusprawiedliwionej może by rozliczony na następnej lekcji (formę oceny wybiera nauczyciel).

7. W uzasadnionych przypadkach uczeń ma możliwość poprawy oceny z prac klasowych w terminie do 2 tygodni od daty wystawienia oceny. Uczeń może przystąpić do poprawienia oceny tylko jeden raz (form sprawdzianu poprawkowego wybiera nauczyciel).

8. Sprawdziany nauczyciel sprawdza w terminie do 2 tygodni.

9. Sprawdzone prace pisemne są do względu dla ucznia i jego rodziców (opiekunów) u nauczyciela przedmiotu.

10. Stosuje się podział na grupy.

11. Formy sprawdzianów:

 

a. test dydaktyczny (pytania otwarte, zamknięte)

b. wypracowanie

c. analiza tekstu lub tekstów źródłowych

d. odpowiedzi na kilka pytań

e. ćwiczenia z map

f. analiza danych statystycznych

g. opinii od faktów historycznych

 

Ocenie podlega:

1. Stopień opanowania materiału faktograficznego.

2. Dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych.

3. Stylistyczna poprawność wypowiedzi (przy wypracowaniu właściwa kompozycja).

4. Umiejętność selekcji wydarzeń historycznych.

5. Stopień rozumienia tematu (pytań ).

6. Znajomość chronologii, pojęć, postaci historycznych.

7. Określenie rodzaju źródła historycznego, umiejętność jego interpretacji.

8. Umiejętność porównywania, dostrzegania podobieństw i różnic w procesie dziejowym.

9. Odróżnianie fikcji od prawdy historycznej.

10. Orientacja na mapie.

Kartkówka

1. Nauczyciel ma prawo zrobić „kartkówkę ” (do 15 min.) z 3 ostatnich lekcji bez zapowiedzi.

2. Tą formą może się również posłużyć w celu sprawdzenia znajomości dat, pojęć, postaci historycznych, mapy, analizy danych statystycznych. W tym przypadku „kartkówka” musi by zapowiedziana.

Odpowiedź ustna

W przypadku odpowiedzi ustnej ocenie podlega:

1. Zrozumienie tematu.

2. Zawartość merytoryczna.

3. Argumentacja.

4. Wyrażanie sądów.

5. Stosowanie terminologii historycznej.

6. Sposób prezentacji (samodzielność wypowiedzi, poprawność językowa, płynność , logiczne myślenie). Dodatkowe pytania naprowadzające wpływają na obniżenie oceny.

7. Umiejętność korzystania z mapy.

Nauczyciel pyta z 3 ostatnich lekcji lub z materiału powtórzeniowego do następnej lekcji

1. W przypadku długotrwałej, usprawiedliwionej nieobecności uczeń ma prawo po przyjściu do szkoły zgłosić nieprzygotowanie do lekcji.

2. Uczeń ma obowiązek prowadzenia zeszytu przedmiotowego i ćwiczeń, w którym powinny znajdować się zapisy tematów, notatki, zapisy poleceń ustnych lub pisemnych prac domowych, miejsce na oceny, miejsce na korespondencję z rodzicami.

3. Zeszyt powinien być prowadzony systematycznie. W przypadku nieobecności ucznia w szkole, powinien go uzupełnić.

4. Brak zeszytu, pracy domowej, nieprzygotowanie do lekcji uczeń zgłasza na początku lekcji.

5. Wszystkie oceny, które uzyskuje uczeń w procesie nauczania są jawne.

6. Informacje o ocenie uzyskuje uczeń od nauczyciela przedmiotu lub wychowawcy.

 

 

 

Wymagania na poszczególne oceny z historii dla klasy I

 

Temat lekcji

Wymagania na poszczególne oceny

dopuszczająca

dostateczna

dobra

bardzo dobra

celująca

Co to jest historia?

- poprawnie posługuje się terminami: historia, źródło historyczne, nasza era, przed naszą erą, wiek

- dokonuje prostej klasyfikacji źródeł historycznych

- podaje przykłady źródeł pisanych i niepisanych

- określa wiek danego wydarzenia

- poprawnie posługuje się terminami: archeologia, epoki historyczne, chronologia, prahistoria

- wymienia nazwy epok historycznych w kolejności chronologicznej: starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność

- umiejscawia wydarzenia w odpowiedniej epoce historycznej

- wyjaśnia, na czym polega praca historyka i archeologa

- wymienia stosowane w przeszłości sposoby mierzenia czasu

- określa ramy chronologiczne epok historycznych

- omawia rolę źródeł historycznych

w procesie poznawania dziejów

- rozumie potrzebę tworzenia systemu datacji i posługiwania się nim

 

 

 Prahistoria człowieka

- poprawnie posługuje się terminami: australopitek, homo sapiens, koczowniczy tryb życia

- wskazuje na mapie kolebkę ludzkości

 

- poprawnie posługuje się terminami: homo habilis, homo erectus, homo neandertalensis, homo sapiens, ewolucja, paleolit

- wymienia w kolejności etapy ewolucji człowieka

- opisuje warunki życia ludzi

w czasach prahistorycznych

- podaje nazwy najważniejszych wynalazków człowieka z czasów prahistorycznych

- określa ramy chronologiczne kolejnych etapów ewolucji człowieka

- podaje najistotniejsze cechy wyglądu różnych gatunków człowiekowatych

i ich umiejętności

- wskazuje na mapie kierunki i trasy ekspansji gatunku ludzkiego

 

- omawia znaczenie tworzenia i praktycznego zastosowania narzędzi oraz opanowania umiejętności krzesania ognia dla rozwoju człowieka

- wyjaśnia, na czym polegała zależność człowieka od przyrody

- wymienia przyczyny powstania pierwszych dzieł sztuki praludzi

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Czas wielkich przemian

- poprawnie posługuje się terminami: rewolucja neolityczna, osiadły tryb życia, osada, epoka brązu, epoka żelaza

- przedstawia zmiany, które zaszły w życiu człowieka w okresie neolitu

- podaje nazwy metali wykorzystywanych przez praludzi do wytopu broni, narzędzi, ozdób

- poprawnie posługuje się terminami: neolit, megalit

- określa ramy chronologiczne rewolucji neolitycznej

- opisuje życie codzienne ludzi przed rewolucją neolityczną

- omawia sposób wytopu brązu i żelaza

 

- przedstawia wpływ zmian klimatycznych na tryb życia człowieka pierwotnego

- omawia tryb życia i zajęcia ludzi epoki neolitu

- nazywa i lokalizuje na mapie pozostałości najstarszej znanej osady ludzkiej

- wskazuje na mapie miejsce położenia najbardziej znanej budowli megalitycznej

- wyjaśnia, jakie zmiany nastąpiły

w życiu człowieka dzięki opanowaniu umiejętności wytopu metali

- omawia tryb życia i zajęcia ludzi epoki neolitu

- charakteryzuje wygląd osad neolitycznych

- opisuje wygląd i funkcje budowli megalitycznych

 

- uzasadnia słuszność określenia rewolucja dla zmian, które zaszły

w życiu człowieka w okresie neolitu

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

 W kraju Sumerów

- poprawnie posługuje się terminami: cywilizacja, Mezopotamia, system irygacyjny, Sumerowie, miasto-państwo

- lokalizuje na mapie Mezopotamię

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Mezopotamii

- wymienia osiągnięcia Sumerów

- podaje ramy chronologiczne istnienia cywilizacji sumeryjskiej

- poprawnie posługuje się terminami: Żyzny Półksiężyc, król-kapłan, zikkurat

- określa rolę rzek w starożytnej Mezopotamii

- opisuje wygląd miast sumeryjskich

- charakteryzuje oddziaływanie warunków naturalnych na życie mieszkańców Mezopotamii

 

- omawia organizację państwa Sumerów

- przedstawia związek między budową

i utrzymaniem sieci irygacyjnej

a powstaniem pierwszych państw

 

- wyjaśnia, jaki wpływ na organizację pierwszych państw miało ich położenie geograficzne oraz warunki naturalne

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Babilonia i Asyria

- poprawnie posługuje się terminami: Babilon, Kodeks Hammurabiego, politeizm

- określa, kim był i czym zasłynął Hammurabi

- lokalizuje na mapie państwo babilońskie i asyryjskie

- omawia najważniejsze zasady prawne zapisane w Kodeksie Hammurabiego

 

- zna wydarzenia związane z datami: ok. 2 tys. lat p.n.e., XVIII w. p.n.e., VII w. p.n.e., 612 r. p.n.e., VI w. p.n.e.

- poprawnie posługuje się terminami: Aszur, Niniwa, wiszące ogrody, rydwan

- określa, kim byli czym zasłynęli: Nabuchodonozor II, Sargon II Wielki, Asurbanipal

- omawia organizację państwa babilońskiego

- prezentuje najważniejsze fakty

z historii Asyrii i Babilonii

- interpretuje zasadę „oko za oko, ząb za ząb”

- omawia system religijny starożytnej Babilonii

- przedstawia osiągnięcia cywilizacji asyryjskiej

- wymienia rodzaje wojsk wchodzących w skład armii asyryjskiej

- ocenia starożytny system prawny

- omawia system religijny starożytnej Babilonii

- wymienia czynniki, które umożliwiły Asyryjczykom prowadzenie skutecznej polityki podbojów

- wyjaśnia znaczenie kodyfikacji prawa dla sprawnego funkcjonowania państwa

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

W Egipcie faraonów

- poprawnie posługuje się terminami: Egipt Górny, Egipt Dolny, faraon

- lokalizuje na mapie Egipt

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Egipcie

 

- zna wydarzenia związane z datami: ok. 3 tys. lat p.n.e., XIII w. p.n.e., 31 r. p.n.e.

- podaje ramy chronologiczne istnienia cywilizacji egipskiej

- przedstawia najważniejsze dokonania Ramzesa II

- charakteryzuje strukturę społeczeństwa egipskiego

- określa zakres władzy faraona

- wyjaśnia rolę Nilu w rozwoju cywilizacji egipskiej

- omawia organizację państwa egipskiego

- opisuje państwo egipskie za panowania Ramzesa II

- uzasadnia słuszność określenia „Egipt – darem Nilu”

- tłumaczy, jaką rolę odgrywały poszczególne warstwy społeczeństwa egipskiego

- prezentuje dzieje Egiptu w I tysiącleciu p.n.e.

- wskazuje i ocenia źródła potęgi starożytnego Egiptu

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Piramidy, mumie i hieroglify

- poprawnie posługuje się terminami: politeizm, mumia, mumifikacja, sarkofag, piramida, hieroglify

- wymienia imiona najważniejszych bogów egipskich

- przedstawia największe osiągnięcia cywilizacji egipskiej

- zna wydarzenia związane z datami: ok. 2500 r. p.n.e., 1313 r. p.n.e.

- poprawnie posługuje się terminami: sfinks, Dolina Królów

- podaje nazwy najsłynniejszych piramid egipskich

 

- wymienia cechy charakterystyczne wyglądu wybranych bogów egipskich

- omawia rolę religii w życiu starożytnych Egipcjan

- podaje przyczyny mumifikacji zwłok

- tłumaczy, czym były i jak budowano egipskie piramidy

 

- wyjaśnia przeznaczenie Doliny Królów

- opisuje etapy procesu mumifikacji

- określa cechy religii starożytnego Egiptu

 

- ocenia wkład mieszkańców Egiptu w rozwój cywilizacji

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Starożytny Izrael

- poprawnie posługuje się terminami: Hebrajczycy, Palestyna, Jahwe, Juda, Izrael, niewola babilońska, prorok, Mesjasz, monoteizm, judaizm, dekalog

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Abraham, Mojżesz, Dawid, Salomon

- lokalizuje na mapie Izrael

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne Palestyny

- określa ramy chronologiczne istnienia państwa żydowskiego

- poprawnie posługuje się terminami: Kanaan, menora, Biblia, Tora, Arka Przymierza

- przedstawia dokonania Cyrusa II Wielkiego

- opisuje wygląd świątyni jerozolimskiej

- wskazuje na mapie szlak wędrówki Izraelitów z Egiptu do Kanaan i omawia jej przebieg

- omawia sytuację narodu żydowskiego po śmierci Salomona

- przedstawia okoliczności upadku państwa żydowskiego

- charakteryzuje system wierzeń Izraelitów

 

- opisuje okoliczności powstania państwa Izrael

- określa rolę proroków i Mesjasza w życiu Hebrajczyków

- omawia różnice między religią Żydów a wierzeniami pozostałych cywilizacji starożytnych

- ocenia rolę Biblii jako źródła historycznego

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą: aktywność w czasie zajęć

Indie i Chiny

- określa czas powstania cywilizacji Indii i Chin

- poprawnie posługuje się terminami: Ariowie, kasta, system kastowy, buddyzm, hinduizm, nirwana, Wielki Mur Chiński

- lokalizuje na mapie Indie i Chiny

- omawia położenie geograficzne oraz warunki naturalne cywilizacji indyjskiej i chińskiej

- wymienia osiągnięcia cywilizacji indyjskiej i chińskiej

- poprawnie posługuje się terminami: Harappa, Mohendżo Daro, cytadela, terakotowa armia, humanitaryzm

- zna i krótko charakteryzuje postaci Buddy i Konfucjusza

- przedstawia zasady funkcjonowania społeczeństwa indyjskiego za rządów Ariów

- opisuje organizację państwa chińskiego

- wyjaśnia przyczyny budowy Wielkiego Muru Chińskiego

- charakteryzuje system filozoficzny stworzony przez Konfucjusza

 

- porównuje założenia buddyzmu i hinduizmu

- prezentuje zasięg terytorialny buddyzmu w przeszłości i współcześnie

 

- ocenia wpływ konfucjanizmu na budowę Cesarstwa Chińskiego

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Od rysunków naskalnych do alfabetu

- poprawnie posługuje się terminami: piktogram, pismo klinowe, hieroglif, papirus, alfabet, Fenicjanie

- wymienia rodzaje pisma, którymi posługiwały się ludy starożytne

- podaje nazwy materiałów piśmienniczych stosowanych w starożytności

- podaje daty powstania poszczególnych rodzajów pisma

- określa rolę pisma w starożytności

- opisuje znaczenie alfabetu stworzonego przez Fenicjan

- wyjaśnia przyczyny powstania pisma

- przedstawia historię pisma

- opisuje sposób produkcji papirusu

 

- tłumaczy, na czym polega wyższość pisma alfabetycznego nad pismem obrazkowym

- ocenia znaczenie powstania pisma

dla rozwoju cywilizacji ludzkiej

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Świat Hellenów

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne Grecji

- poprawnie posługuje się terminami: Hellada, Hellenowie, polis, agora, kolonizacja, kolonia, metropolia

- lokalizuje na mapie Grecję

- opisuje życie i zajęcia mieszkańców Grecji

- określa ramy chronologiczne istnienia kultury minojskiej i mykeńskiej

- poprawnie posługuje się terminami: kultura minojska, kultura mykeńska

- wskazuje na mapie zasięg kolonizacji greckiej

- wyjaśnia wpływ warunków naturalnych na życie i zajęcia Greków, a także na organizację państwowości greckiej

- opisuje wygląd greckiej polis

- wymienia przyczyny kolonizacji greckiej

 

- charakteryzuje kulturę minojską

i mykeńską

- tłumaczy, jaką funkcję pełniła agora

- przedstawia przebieg kolonizacji greckiej

 

- określa czynniki jednoczące Greków

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Demokra-tyczne Ateny

- poprawnie posługuje się terminami: Ateny, Attyka, demokracja, zgromadzenie ludowe (eklezja), Akropol

- lokalizuje na mapie Ateny

- wymienia nazwy organów władzy ateńskiej polis

- określa, które warstwy społeczne posiadały prawa polityczne, a które były ich pozbawione

 

- zna wydarzenie związane z datą 508 r. p.n.e.

- przedstawia dokonania Peryklesa

- poprawnie posługuje się terminami: demagog, strateg, ostracyzm, agora

- charakteryzuje społeczeństwo Aten

- opisuje życie codzienne i zajęcia Ateńczyków

- omawia cechy charakterystyczne demokracji

- wskazuje podobieństwa i różnice między demokrację ateńską a współczesną

- wyjaśnia, jaką rolę w demokracji ateńskiej odgrywał ostracyzm

- opisuje wygląd starożytnych Aten

 

- prezentuje proces kształtowania się demokracji ateńskiej

- ocenia dokonania Peryklesa i jego zasługi w rozwoju demokracji ateńskiej

- formułuje wnioski dotyczące wpływu demokracji ateńskiej na rozwój państw demokratycznych w przyszłości

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

W starożytnej Sparcie

- poprawnie posługuje się terminami: Sparta, Lakonia, heloci, periojkowie

- lokalizuje na mapie Spartę

- opisuje życie i zajęcia Spartan

- omawia charakterystyczne cechy ustroju Sparty

- tłumaczy, na czym polegało wychowanie spartańskie

- określa, kim był i czym zasłynął Likurg

- poprawnie posługuje się terminami: geruzja (rada starszych), eforzy, zgromadzenie ludowe

- omawia zadania organów władzy w polis

- charakteryzuje społeczeństwo spartańskie

- wyjaśnia znaczenie powiedzeń: „z tarczą lub na tarczy”, „mówić lakonicznie”

- określa rolę i zadania królów spartańskich

- tłumaczy, jaką pozycję w społeczeństwie spartańskim zajmowały kobiety

- przedstawia okoliczności upadku państwa spartańskiego

- wskazuje różnice między ustrojem Sparty i Aten

 

- dokonuje oceny ustroju Sparty

- przedstawia związek między małą liczbą Spartan a ich sposobem wychowania i życia

- ocenia reguły, którym podlegało życie Spartan

- wskazuje genezę różnic ustrojowych starożytnej Grecji

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

 Wojny perskie

- zna wydarzenie związane z datą VI w. p.n.e.

- poprawnie posługuje się terminami: hoplita, falanga, Persja, Maraton, Termopile, Salamina, Plateje

- lokalizuje na mapie Persję i Grecję

- wymienia główne przyczyny wojen grecko-perskich

- wskazuje na mapie trasy wypraw Persów przeciwko Grekom oraz miejsca najważniejszych bitew

- zna wydarzenia związane z datami: 490 r. p.n.e., 480 r. p.n.e., 479 r. p.n.e.

- wymienia dokonania i wyjaśnia znaczenie postaci: Dariusza, Kserksesa, Miltiadesa, Leonidasa i Temistoklesa

- analizuje przyczyny wojen grecko-perskich

- poprawnie posługuje się terminami: hoplon, Nieśmiertelni, triera

- opisuje taktykę walki stosowaną przez Greków

- omawia wygląd i uzbrojenie greckiego hoplity

- opisuje wygląd triery

- przedstawia przebieg konfliktu grecko-perskiego

- wyjaśnia symboliczne znaczenie słów: „Termopile”, „Przechodniu, powiedz Sparcie, że tu leżymy, wierni jej prawom”

- podaje podstawowe informacje dotyczące państwa perskiego

- omawia dokonania greckich dowódców

- wyjaśnia pochodzenie tradycji biegu maratońskiego

- ocenia postawę wojowników spartańskich walczących pod Termopilami

- tłumaczy, jakie czynniki zadecydowały o ostatecznym sukcesie Greków

- określa wpływ wojen grecko-perskich na późniejsze dzieje starożytnej Grecji

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Wierzenia starożytnych Greków

- poprawnie posługuje się terminami: Olimp, wyrocznia, Akropol, mit, heros

- lokalizuje na mapie Olimp i Delfy

- podaje imiona głównych bogów i bogiń greckich oraz dziedziny życia, którym patronowali

- wymienia imiona najsłynniejszych herosów greckich

- poprawnie posługuje się terminami: tytani, Pytia

- charakteryzuje system wierzeń starożytnych Greków

- wskazuje atrybuty poszczególnych bóstw

- określa rolę wyroczni w życiu Greków

- opisuje wygląd ateńskiego Akropolu

- wyjaśnia znaczenie mitu o Prometeuszu

- tłumaczy, na czym polega postawa prometejska

- tłumaczy rolę mitów w życiu Greków

- odszukuje w mitach wartości uniwersalne

- omawia rolę religii jako czynnika jednoczącego Greków

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Igrzyska olimpijskie

- zna wydarzenia związane z datami: 776 r. p.n.e., 1896 r.

- poprawnie posługuje się terminami: gimnazjon, igrzyska, olimpiada, Olimpia, pięciobój olimpijski

- lokalizuje na mapie Olimpię

- wymienia dyscypliny sportowe znane starożytnym Grekom

- zna wydarzenie związane z datą 393 r. n.e.

- poprawnie posługuje się terminami: agon, hipodrom

- wyjaśnia rolę sportu w życiu Greków

- opisuje przebieg starożytnych igrzysk olimpijskich

- charakteryzuje sposób traktowania zwycięzców igrzysk przez Greków

- przedstawia podobieństwa i różnice między starożytnymi a współczesnymi igrzyskami olimpijskimi

 

- określa rolę igrzysk olimpijskich w podtrzymywaniu jedności starożytnej Hellady

- omawia ideę starożytnych i współczesnych igrzysk olimpijskich

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Kultura starożytnej Grecji

- wyjaśnia, kim byli  Homer i Fidiasz oraz podaje tytuły ich dzieł

- poprawnie posługuje się terminami: Wielkie Dionizje, koturny, dramat, tragedia, komedia, „Iliada”, „Odyseja”

- przedstawia okoliczności narodzin teatru greckiego

- prezentuje najważniejsze osiągnięcia kultury greckiej

- wymienia nazwy greckich porządków architektonicznych

- zna wydarzenia związane z datami: ok. 750 r. p.n.e., ok. 534 r. p.n.e.

- krótko charakteryzuje postaci: Sofoklesa, Arystofanesa i Myrona, wymieniając ich kluczowe dzieła

- poprawnie posługuje się terminami: skene, proskenion, orchestra, theatron, meandry, malarstwo czarnofigurowe i czerwonofigurowe

- opisuje przebieg Wielkich Dionizji

- wyjaśnia zasady obowiązujące w teatrze greckim

- przedstawia różnice między grecką tragedią a komedią

- opisuje wygląd teatru greckiego

- określa różnice pomiędzy porządkami architektonicznymi występującymi w starożytnej Grecji

- podaje nazwy stylów malarskich stosowanych przez starożytnych Greków

- przytacza najważniejsze informacje dotyczące treści „Iliady” i „Odysei”

- wskazuje cechy charakterystyczne rzeźby i malarstwa greckiego

- omawia rolę teatru w życiu starożytnych Greków

 

- porównuje społeczną rolę teatru w starożytnej Grecji i współcześnie

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Filozofowie i wynalazcy

- wyjaśnia, kim byli i czym zasłynęli: Sokrates, Platon, Arystoteles, Pitagoras, Herodot, Tukidydes, Archimedes

- poprawnie posługuje się terminami: filozofia, logika

- wymienia zagadnienia będące przedmiotem zainteresowania filozofów

- opisuje dokonania przedstawicieli nauki greckiej

- zna wydarzenia związane z datami: VII–VI w. p.n.e., V w. p.n.e., IV w. p.n.e., III w. p.n.e., II w. n.e.

- krótko charakteryzuje dokonania: Heraklita z Efezu, Demokryta z Abdery, Talesa z Miletu, Euklidesa, Klaudiusza Ptolemeusza

- poprawnie posługuje się terminami: Akademia Platońska, Liceum, klepsydra

- opisuje okoliczności narodzin filozofii

- przedstawia poglądy najsłynniejszych filozofów greckich

 

- wyjaśnia rolę filozofii w życiu starożytnych Greków

- ocenia wkład greckich filozofów i wynalazców w rozwój różnych dziedzin nauki

 

- wskazuje kontynuację myśli filozoficznej starożytnych Greków we współczesnych systemach filozoficznych (na wybranych przykładach)

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Podboje Aleksandra Macedońskie-go

- określa, kim byli i czym zasłynęli Filip II i Aleksander Wielki

- poprawnie posługuje się terminami: Związek Morski, wojna peloponeska, Issos, Gaugamela, kultura hellenistyczna

- lokalizuje na mapie Macedonię

- wskazuje na mapie trasę wyprawy Aleksandra, miejsca najważniejszych bitew i zajęte terytoria

- zna wydarzenia związane z datami: 334p.n.e., 333 r. p.n.e, 331 r. p.n.e., 323 r. p.n.e. 338 r. p.n.e

- przedstawia dokonania Dariusza III

- poprawnie posługuje się terminami: Cheronea, węzeł gordyjski

- wyjaśnia przyczyny i skutki wojny peloponeskiej

- podaje przyczyny i skutki podboju Persji przez Aleksandra

- opisuje proces tworzenia potęgi Macedonii przez Filipa II

- opisuje przebieg wyprawy Aleksandra przeciwko Persom

- omawia sytuację w Grecji po zakończeniu wojen z Persją

- omawia organizację imperium macedońskiego

- podaje cechy charakterystyczne kultury hellenistycznej

- wyjaśnia znaczenie klęski Greków

w bitwie pod Cheroneą

- wymienia okoliczności powstania państw hellenistycznych

- ocenia wpływ jednostki na proces kształtowania dziejów

- dokonuje analizy upadku starożytnego świata Grecji i sukcesu Macedonii

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Początki Rzymu

- zna wydarzenie związane z datą 753 r. p.n.e.

- poprawnie posługuje się terminami: wilczyca kapitolińska, patrycjusz, plebejusz

- lokalizuje na mapie Italię i Rzym

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Italii

- określa ramy chronologiczne istnienia monarchii w Rzymie

- wymienia nazwy warstw społecznych w starożytnym Rzymie

- zna wydarzenia związane z datami: 389 r. p.n.e., 509 r. p.n.e

- przedstawia postacie legendarnych założycieli Rzymu: Romulusa i Remusa

- opowiada legendę o założeniu Rzymu

- poprawnie posługuje się terminami: Etruskowie, Italikowie, Latynowie, Lacjum, Galowie

- wskazuje na mapie terytoria w Italii podbite przez Rzymian

- omawia okoliczności obalenia monarchii w Rzymie

- określa rolę i zadania poszczególnych warstw społecznych starożytnego Rzymu

- podaje nazwy ludów italskich podbitych przez wojska rzymskie

- wymienia imiona królów panujących w Rzymie

- charakteryzuje panowanie kolejnych władców rzymskich

- przedstawia etapy podboju Italii

przez Rzymian

- wyjaśnia znaczenie wyrażenia „pyrrusowe zwycięstwo”

- porównuje wpływ warunków naturalnych na kierunki rozwoju cywilizacji rzymskiej i greckiej

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Republika rzymska

- poprawnie posługuje się terminami: republika, zgromadzenie ludowe, senat, konsul, pretor, cenzor, edyl, kwestor, trybun ludowy, veto

- omawia zadania zgromadzenia ludowego, senatu

- poprawnie posługuje się terminami: kolegialność, dyktator, liktor

- przedstawia zasady funkcjonowania republiki rzymskiej

- omawia zadania poszczególnych urzędników rzymskich

- wskazuje podobieństwa i różnice między demokracją ateńską a republiką rzymską

- określa istotę sporu o prawa polityczne plebejuszy i sposób jego rozwiązania

- podaje cechy, które powinien posiadać wzorowy obywatel Rzymu

- analizuje istotę republiki rzymskiej jako formy państwa

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Podboje Rzymu

- zna wydarzenia związane z datami: 264–241 r. p.n.e., 218–201 r. p.n.e., 149–146 r. p.n.e.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Hannibal, Juliusz Cezar

- poprawnie posługuje się terminami: legion, wojny punickie, Kartagina, Imperium Rzymskie

- wskazuje na mapie terytoria zajęte przez Rzymian podczas wojen punickich

- zna wydarzenia związane z datami: 216 r. p.n.e., 202 r. p.n.e., 52 r. p.n.e.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Scypion, Wercyngetoryks

- poprawnie posługuje się terminami: oddział inżynieryjny, Kanny, Zama, Alezja

- określa przyczyny i skutki wojen punickich

- wskazuje na mapie terytoria zajęte przez Rzymian w II i I w. p.n.e.

- omawia przebieg wojen punickich

- opisuje wygląd i elementy uzbrojenia rzymskiego legionisty

- wymienia typy oddziałów wchodzących w skład armii

- prezentuje dokonania Hannibala i określa ich znaczenie

- charakteryzuje taktykę walki stosowaną przez Rzymian

- dokonuje analizy porównawczej taktyki walki Rzymian, Greków i Macedończyków

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Upadek republiki rzymskiej

- zna wydarzenia związane z datami: 44 r. p.n.e., 31 r. p.n.e.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Spartakus, Oktawian, Kleopatra

- poprawnie posługuje się terminami: prowincja, namiestnik, łuk triumfalny, gladiator

- wymienia korzyści, jakie Rzym czerpał z posiadania prowincji

- wyjaśnia, skąd pochodzili niewolnicy rzymscy

 

- zna wydarzenia związane z datami: 71 r. p.n.e., 60 r. p.n.e., 48 r. p.n.e.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Pompejusz, Krassus, Marek Antoniusz

- poprawnie posługuje się terminami: triumf, sieciarz, samnita, arystokracja, Farsalos, Akcjum

- omawia rolę triumfu w starożytnym Rzymie

- omawia skutki podbojów rzymskich

- podaje przyczyny i przejawy kryzysu republiki rzymskiej

- przedstawia sytuację niewolników w państwie rzymskim

- charakteryzuje sposób organizacji prowincji rzymskich

- opisuje przebieg pochodu triumfalnego

- wyjaśnia, na czym polegały walki gladiatorów

- omawia przebieg powstania Spartakusa

- wymienia dokonania Juliusza Cezara

- przedstawia okoliczności śmierci Kleopatry

 

- prezentuje przebieg wojen domowych w Rzymie

- lokalizuje na mapie miejsca bitew z okresu wojen domowych

- dokonuje analizy porównawczej ustroju republiki rzymskiej sprzed i w trakcie dyktatury Gajusza Juliusza Cezara

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Cesarstwo rzymskie

- określa, kim był i czym zasłynął Oktawian August

- poprawnie posługuje się terminami: pryncypat, cesarz, cesarstwo, barbarzyńcy

- określa znaczenie dróg dla funkcjonowania Imperium Rzymskiego

- wymienia nazwy towarów sprowadzanych do Rzymu

- wskazuje na mapie prowincje podbite przez Rzymian w okresie cesarstwa

- przedstawia dokonania Trajana

- poprawnie posługuje się terminami: pax romana, romanizacja, bursztynowy szlak, limes, Wał Hadriana, Dakowie

- lokalizuje na mapie bursztynowy szlak

- opowiada, w jaki sposób budowano drogi w państwie rzymskim

- wyjaśnia zasady pryncypatu

- omawia relacje cesarstwa z barbarzyńskimi sąsiadami

- omawia sytuację w państwie rzymskim po zakończeniu wojen domowych

- określa zakres władzy cesarza

- wyjaśnia znaczenie powiedzenia: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”

- przedstawia organizację państwa rzymskiego za czasów cesarstwa

- uzasadnia słuszność twierdzenia, że cesarstwo było „komedią republiki”

- omawia sposób funkcjonowania gospodarki

- ocenia politykę cesarstwa w okresie pax romana

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Życie w Wiecznym Mieście

- poprawnie posługuje się terminami: Forum Romanum, łaźnia (termy), amfiteatr, westalki

- omawia funkcje Forum Romanum i łaźni rzymskich

- wymienia rozrywki starożytnych Rzymian

- podaje imiona najważniejszych bogów rzymskich

- poprawnie posługuje się terminami: atrium, perystyl, Ołtarz Pokoju

- opisuje wygląd starożytnego Rzymu

- opisuje wygląd domu bogatego Rzymianina

- przedstawia system wierzeń rzymskich

- określa warunki życia w mieście

- porównuje Forum Romanum z ateńską agorą

- określa podobieństwa między religią rzymską a grecką

- opisuje wygląd rzymskiej świątyni

- wskazuje różnice w sposobie życia zamożnych i ubogich Rzymian

- omawia zmiany w wyglądzie Rzymu wprowadzone za panowania Oktawiana Augusta

- wyjaśnia przyczyny popularności kultu bogów przejętego od ludności z terenów podbitych

- porównuje styl życia mieszkańca starożytnego Rzymu i starożytnych Aten

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Osiągnięcia Rzymian

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Wergiliusz, Horacy, Owidiusz, Liwiusz, Tacyt, Swetoniusz

- poprawnie posługuje się terminami: Koloseum, akwedukt, Prawo XII tablic, Kodeks Justyniana

- wymienia osiągnięcia kultury

i architektury rzymskiej

- wyjaśnia, do czego służyły Koloseum i akwedukty

- podaje nazwy rzymskich zbiorów praw

- wymienia przedstawicieli rzymskiej literatury i historii

- zna wydarzenia związane z datami: 449 r. p.n.e., 125 r. n.e., 70–82 r. n.e.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Galen, Wespazjan, Tytus, Justynian, Mecenas

- poprawnie posługuje się terminami: mozaika, mecenas

- przedstawia sposób budowy akweduktów

- omawia najważniejsze zasady prawne obowiązujące w starożytnym Rzymie

 

 

- wskazuje przejawy oddziaływania kultury greckiej na rzymską

- opisuje wygląd i funkcje Koloseum

- omawia osiągnięcia rzymskie w dziedzinie prawa

- wymienia dokonania przedstawicieli rzymskiej literatury i historii

- wyjaśnia rolę prawa rzymskiego jako podstawy współcześnie funkcjonujących systemów prawnych

 

- ocenia wkład Rzymian w rozwój kultury i jej wpływ na współczesną cywilizację

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Pierwsi chrześcijanie

- zna wydarzenie związane z datą 7–4 r. p.n.e.

- opisuje działalność i znaczenie postaci: Heroda Wielkiego, Poncjusza Piłata, Pawła z Tarsu

- poprawnie posługuje się terminami: Mesjasz, apostołowie, chrześcijaństwo, Pismo Święte, Ewangelia, katolicy, papież

- charakteryzuje działalność Jezusa z Galilei

- wymienia imiona autorów Ewangelii

- omawia najważniejsze zasady wiary chrześcijańskiej

- określa symbole chrześcijaństwa

- zna wydarzenia związane z datami: 303–304 r., 313 r., 392 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Trajan, Konstantyn Wielki, Teodozjusz Wielki

- poprawnie posługuje się terminami: chrystogram, teologia, sobór, heretyk, zabobon

- przedstawia okoliczności, w których chrześcijaństwo stało się religią panującą w Rzymie

- lokalizuje na mapie zasięg chrześcijaństwa do V w. n.e.

- określa sytuację narodu żydowskiego pod panowaniem Rzymian

- omawia działalność apostołów

- wyjaśnia przyczyny popularności chrześcijaństwa w starożytnym Rzymie

- podaje przyczyny prześladowań chrześcijan

- wymienia nazwy odłamów religii chrześcijańskiej

- podaje nazwy ksiąg wchodzących w skład Nowego Testamentu

- opisuje organizację Kościoła chrześcijańskiego w pierwszych wiekach jego istnienia

- wskazuje przyczyny i konsekwencje sporów wewnątrz Kościoła chrześcijańskiego

 

- ocenia rolę chrześcijaństwa w Cesarstwie Rzymskim

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Koniec świata starożytnego

- zna wydarzenia związane z datami: 395 r., 476 r.

- wyjaśnia, kim byli i czym zasłynęli: Konstantyn Wielki, Teodozjusz Wielki

- poprawnie posługuje się terminami: wielka wędrówka ludów, barbarzyńcy

- wskazuje na mapie linię podziału cesarstwa rzymskiego na część wschodnią i zachodnią

- wymienia nazwy plemion barbarzyńskich atakujących cesarstwo

- lokalizuje na mapie tereny cesarstwa objęte wędrówką ludów

- zna wydarzenie związane z datą 451 r.

- wyjaśnia, kim byli i czym zasłynęli: Atylla Dioklecjan Odoaker, Romulus Augustulus

- poprawnie posługuje się terminami: Wandal, Hun

- określa wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku cesarstwa

zachodniorzymskiego

- omawia sytuację w państwie rzymskim w III i IV w.

- wskazuje przejawy kryzysu w państwie rzymskim

- określa sytuację Rzymu w czasie wędrówki ludów

- opisuje tryb życia Hunów

- wyjaśnia, w jaki sposób barbarzyńcy przyczynili się do zniszczenia Rzymu

- charakteryzuje próby reform podejmowane przez cesarzy rzymskich: Dioklecjana, Konstantyna i Teodozjusza

- omawia symboliczne znaczenie daty 476 r.

- dokonuje oceny wpływu wewnętrznych i zewnętrznych przyczyn upadku cesarstwa

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Bizancjum

- zna wydarzenie związane z datą 395 r.

- określa, kim był i czym zasłynął Justynian I Wielki

- poprawnie posługuje się terminami: Bizancjum, Hagia Sophia, katolicyzm, prawosławie

- lokalizuje na mapie Konstantynopol i cesarstwo bizantyjskie

- wymienia nazwy terytoriów podbitych przez Justyniana

 

- zna wydarzenia związane z datami: 330 r., 527 r.

- poprawnie posługuje się terminami: ogień grecki, ikona, bazylika

- prezentuje osiągnięcia Bizancjum w dziedzinie kultury i nauki

- określa wpływ warunków geograficznych na znaczenie Konstantynopola

- poprawnie stosuje nazwy katolicyzm i prawosławie dla poszczególnych odłamów Kościoła chrześcijańskiego

- opisuje okoliczności powstania Konstantynopola

- wymienia reformy wprowadzone przez Justyniana I Wielkiego

- omawia ustrój Bizancjum

- opisuje wygląd świątyni Hagia Sophia

- wyjaśnia znaczenie określenia Nowy Rzym

- charakteryzuje sytuację w Bizancjum po upadku Rzymu

- określa czynniki decydujące o sile militarnej Bizancjum

- przedstawia sytuację Kościoła chrześcijańskiego po upadku cesarstwa zachodniorzymskie-go

 

- wskazuje różnice między Kościołem wschodnim a zachodnim

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Początki islamu

- zna wydarzenie związane z datą 622 r.

- poprawnie posługuje się terminami: islam, Allach, muzułmanie, hidżra, Koran, meczet, minaret

- lokalizuje na mapie Półwysep Arabski oraz miasta: Mekkę i Medynę

- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące na Półwyspie Arabskim

- opisuje warunki życia i zajęcia Arabów

- wymienia filary wiary arabskiej

- zna wydarzenia związane z datami: 630 r., 632 r., 711 r.

- przedstawia dokonania Mahometa

- poprawnie posługuje się terminami: szariat, dżihad, świątynia Kaaba, kalif, arabeska

- wskazuje na mapie kierunki i zasięg podbojów Arabów

- prezentuje osiągnięcia arabskie w dziedzinie kultury i nauki

- przedstawia okoliczności, w których doszło do powstania islamu

- opisuje wygląd meczetu

- omawia organizację państwa arabskiego

- charakteryzuje stosunek Arabów

do podbitych narodów

 

- określa rolę Arabów w rozpowszechnianiu osiągnięć ludów podbitych oraz rozwoju spuścizny starożytnych cywilizacji

- dostrzega znaczenie idei świętej wojny dla rozprzestrzeniania się religii arabskiej

- charakteryzuje związki między islamem, chrześcijaństwem i judaizmem

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

 

3. Państwo Franków

- zna wydarzenie związane z datą 800 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Pepin Krótki, Karol Wielki

- poprawnie posługuje się terminami: majordom, marchia, margrabia, hrabia, hrabstwo renesans karoliński

- lokalizuje na mapie pierwotne siedziby Franków

- opisuje życie codzienne i zajęcia Franków

- określa zasięg terytorialny państwa Franków

- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Karola Wielkiego

- zna wydarzenia związane z datami: 496 r., 732 r., 814 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Chlodwig, Karol Młot, Einhard

- poprawnie posługuje się terminami: arianizm, siedem sztuk wyzwolonych, minuskuła, retoryka, dialektyka, kaligrafia, manuskrypt, miniatura

- wyjaśnia znaczenie przyjęcia chrztu przez Chlodwiga

- przedstawia rozwój kultury i nauki za panowania Karola Wielkiego

- przedstawia sytuację polityczną w Europie zachodniej po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego

- omawia organizację państwa Franków

- opisuje sposób przejęcia władzy w państwie Franków przez dynastię Karolingów

- prezentuje dokonania Karola Wielkiego

- określa znaczenie koronacji cesarskiej Karola

- wyjaśnia znaczenie zwycięstwa Franków w bitwie pod Poitiers

- uzasadnia słuszność określenia renesans karoliński dla zmian

w kulturze i nauce, które nastąpiły w VIII i IX w.

- ocenia wpływ Karola Wielkiego na proces kształtowania się średniowiecznej Europy

- omawia związek między rozwojem kultury i nauki a utrzymaniem silnego państwa

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

 Rzesza Ottonów

- zna wydarzenia związane z datami: 843 r., 962 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Otton I, Otton III

- poprawnie posługuje się terminami: traktat w Verdun, uniwersalizm

- wymienia postanowienia traktatu w Verdun

- lokalizuje na mapie państwa powstałe w wyniku podziału monarchii Karola Wielkiego

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Ludwik Pobożny, Ludwik Niemiecki, Karol Łysy, Lotar, Henryk II

- poprawnie posługuje się terminem: Rzesza Niemiecka,

- wyjaśnia, w jaki sposób powstała Rzesza Niemiecka

- omawia znaczenie koronacji cesarskiej Ottona I

- tłumaczy, na czym polega idea uniwersalizmu

- przedstawia okoliczności, w których doszło do podziału państwa Karola Wielkiego

- omawia dokonania Ottona I i Ottona III

- opisuje politykę następców Ottona III

- charakteryzuje sytuację polityczną państwa niemieckiego po wygaśnięciu dynastii Karolingów

- ocenia rolę Ottona I i Ottona III w kształtowaniu się średniowiecznej Europy

- ocenia znaczenie traktatu w Verdun

dla dalszych losów politycznych Europy

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Najazdy Normanów

- określa, kim był i czym zasłynął Wilhelm Zdobywca

- poprawnie posługuje się terminem Normanowie (wikingowie)

- lokalizuje na mapie siedziby Normanów

- omawia warunki naturalne i położenie geograficzne Półwyspu Skandynawskiego

- opisuje warunki życia i zajęcia ludności normańskiej

- wskazuje na mapie kierunki ekspansji wikingów

- wymienia państwa powstałe na terenie Skandynawii

- zna wydarzenie związane z datą 1066 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Leif Eriksson, Robert Giuscard

- poprawnie posługuje się terminami: runy, drakkary, snekkary, kościół klepkowy

- podaje przyczyny wypraw organizowanych przez Normanów

- omawia osiągnięcia Normanów w dziedzinie sztuki i rzemiosła

- przedstawia system wierzeń Normanów

- opisuje wygląd łodzi wikingów i uzbrojenia wojowników normańskich

- wskazuje czynniki, które zadecydowały o sukcesie podbojów normańskich

- opisuje okoliczności, w których Normanowie pojawili się w Ameryce

- prezentuje okoliczności, w których doszło do powstania państw skandynawskich

- dostrzega związek między przyjęciem chrześcijaństwa a zaprzestaniem wypraw rabunkowych Normanów

- ocenia wpływ najazdów Normanów na kształt średniowiecznej Europy

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Słowianie i Węgrzy

- określa, kim byli i czym zasłynęli Cyryl i Metody

- poprawnie posługuje się terminem Słowianie

- dokonuje podziału Słowian na grupy (zachodnią, wschodnią, południową)

- wskazuje na mapie położenie pierwszych państw słowiańskich i Węgier

- omawia warunki życia i zajęcia Słowian

- zna wydarzenia związane z datami: IV–V w., VII w., IX w., 863 r., 955 r., 988 r., 1001 r.

- przedstawia dokonania postaci: Samona, Rościsława, Świętopełka, Włodzimierza Wielkiego, Stefana Wielkiego

- poprawnie posługuje się terminami: głagolica, cyrylica, latopis, Lechowe Pole

- omawia organizację plemion słowiańskich

- wymienia okoliczności powstania pierwszych państw słowiańskich i państwa węgierskiego

- opisuje działalność misyjną Cyryla i Metodego

- wyjaśnia, jakie znaczenie dla utrzymania i rozwoju państwowości słowiańskiej miała decyzja władców o przyjęciu chrztu

- przedstawia dokonania Włodzimierza Wielkiego i Stefana Wielkiego

- charakteryzuje okoliczności powstania państwa ruskiego

- porównuje warunki tworzenia się i rozwoju pierwszych państw słowiańskich

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Między papiestwem a cesarstwem

- zna wydarzenia związane z datami: X w., 1054 r., 1122 r.

- przedstawia dokonania postaci: Grzegorza VII i Henryka IV

- poprawnie posługuje się terminami: schizma wschodnia, prawosławie, inwestytura, konkordat wormacki

- wymienia przejawy kryzysu

w Kościele w X w.

- lokalizuje na mapie Cluny

- wskazuje na mapie zasięg wpływów Kościoła katolickiego i prawosławnego

- zna wydarzenia związane z datami: X w., 1075 r., 1077r.

- określa, kim był i czym zasłynął Sylwester II

- poprawnie posługuje się terminami: Cluny, dyktat papieski, prawo kanoniczne, ekskomunika, prawosławie, Canossa, synod

- omawia przyczyny i konsekwencje schizmy wschodniej dla Kościoła i jego wyznawców

- charakteryzuje sytuację w Kościele chrześcijańskim w X w.

- omawia dokonania papieża Sylwestra II

- przedstawia okoliczności, w których doszło do schizmy wschodniej

- opisuje przebieg sporu i sposób, w jaki został rozwiązany

- podaje najistotniejsze treści zawarte w Dyktacie papieskim Grzegorza VII

- wyjaśnia, na czym polegał spór o inwestyturę

- tłumaczy znaczenie powiedzenia: „pójść do Cannosy”

- wskazuje i ocenia źródła konfliktów w Kościele w okresie wczesnego średniowiecza

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Pradzieje ziem polskich

 

 

- określa ramy chronologiczne istnienia kultur archeologicznych na ziemiach polskich

- poprawnie posługuje się terminami: kurhan, kamienne kręgi, kultura archeologiczna, dymarka

- przedstawia najważniejsze odkrycia archeologiczne na ziemiach polskich

- opisuje wygląd osady w Biskupinie

- omawia warunki naturalne panujące na ziemiach polskich

- lokalizuje na mapie Biskupin

- wskazuje na mapie siedziby plemion słowiańskich

- omawia system wierzeń słowiańskich

- wymienia nazwy plemion słowiańskich zamieszkujących ziemie polskie

- wyjaśnia, na czym polega trudność w badaniu historii kultur archeologicznych na ziemiach polskich

- wymienia nazwy kultur archeologicznych obecnych na ziemiach polskich

- charakteryzuje kontakty gospodarcze mieszkańców ziem polskich z przedstawicielami cywilizacji śródziemnomorskich

- porównuje i ocenia poziom rozwoju cywilizacyjnego ziem polskich w odniesieniu do reszty Europy

 

Ponadto:

- samodzielnie formułuje opinie i wnioski

- rozwiązuje problemy w twórczy sposób

- wykazuje dużą aktywność w czasie zajęć

Początki państwa polskiego

- plemiona polskie

- państwo

Mieszka I

- organizacja państwa Mieszka I

- chrzest Polski

- Dagome iudex

- podboje Mieszka I

- zna wydarzenia związane z datami: 966 r., 972 r.

- przedstawia dokonania Mieszka I

- poprawnie posługuje się terminami: drużyna książęca, woj, danina

- wymienia nazwy plemion słowiańskich zamieszkujących ziemie polskie i wskazuje na mapie ich siedziby

- lokalizuje na mapie główne grody w państwie Mieszka I

- opisuje okoliczności przyjęcia chrztu przez Mieszka I

 

- zna wydarzenia związane z datami: IX w., 991 r.

- wyjaśnia, kim byli i czym zasłynęli: Ibrahim ibn Jakub, Jordan, Dobrawa

- poprawnie posługuje się terminami: „Geograf Bawarski”, szyszak, kolczuga, Dagome iudex, kmieć, ludność służebna

- wymienia korzyści wynikające z przyjęcia chrztu

- określa, jakie informacje znalazły się w dokumencie Dagome iudex

- prezentuje rozwój terytorialny państwa Mieszka I

- omawia organizację plemion słowiańskich na ziemiach polskich

- przedstawia okoliczności powstania państwa polskiego

- opisuje wygląd i uzbrojenie woja z drużyny książęcej

- charakteryzuje strukturę społeczną w państwie Mieszka I

- wyjaśnia znaczenie decyzji Mieszka I o przyjęciu chrztu

- tłumaczy, dlaczego książę przyjął chrzest z rąk czeskich

- określa przyczyny powstania dokumentu Dagome iudex

 

Państwo Bolesława Chrobrego

- panowanie Bolesława Chrobrego

- misja św. Wojciecha

- zjazd gnieźnieński

- gród w Gnieźnie

- podboje Bolesława Chrobrego

- koronacja królewska

- zna wydarzenia związane z datami: 997 r., 1000 r., 1002–1018 r.,1025r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Bolesław Chrobry, biskup Wojciech, Otton III, Gall Anonim

- poprawnie posługuje się terminami: relikwie, metropolia, kanonizacja, włócznia św. Maurycego, gród

- opisuje przebieg misji św. Wojciecha

- wymienia przyczyny i skutki zjazdu gnieźnieńskiego

- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Bolesława Chrobrego

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Oda, Radzim Gaudenty, Thietmar, Henryk II, Świętopełk

- poprawnie posługuje się terminami: kasztelan, czynszownik, Grody Czerwieńskie

- omawia postanowienia pokoju w Budziszynie

- opisuje wygląd Gniezna w czasach Bolesława Chrobrego

 

- przedstawia okoliczności przejęcia władzy przez Bolesława Chrobrego

- omawia dokonania Bolesława Chrobrego

- charakteryzuje organizację państwa polskiego za panowania Bolesława

- porównuje relacje źródłowe na temat zjazdu władców w 1000 r.

- wyjaśnia znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego

- opisuje żywot św. Wojciecha na podstawie płaskorzeźb na drzwiach katedry gnieźnieńskiej

- wyjaśnia znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego dla rozwoju organizacji kościelnej i państwowej

 

Kryzys i odbudowa państwa Piastów

- panowanie Mieszka II

- upadek państwa polskiego

- rządy Kazimierza Odnowiciela i odbudowa państwa polskiego

- panowanie Bolesława Śmiałego

- Polska w sporze o inwestyturę między cesarstwem a papiestwem

- konflikt króla Bolesława z biskupem Stanisławem

- zna wydarzenia związane z datami: 1025 r., 1076 r., 1079 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Mieszko II, Kazimierz Odnowiciel, Bolesław Śmiały, biskup Stanisław ze Szczepanowa

- poprawnie posługuje się terminami: trybut, denar

- wymienia przyczyny kryzysu i upadku państwa polskiego w XI w.

- zna wydarzenia związane z datami: 1034 r., 1039 r.,

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Bezprym, Konrad II, Jarosław Mądry, Miecław, Brzetysław

- wyjaśnia przyczyny i skutki sporu między królem a biskupem

- opisuje przebieg konfliktu Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem

 - opisuje sytuację w państwie polskim po śmierci Bolesława Chrobrego

- omawia działalność Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego

- porównuje relacje źródłowe na temat sporu między królem Bolesławem a biskupem Stanisławem

- wyjaśnia, dlaczego w sporze o inwestyturę Bolesław Śmiały opowiedział się po stronie papieża

- dokonuje oceny skutków polityki zagranicznej prowadzonej przez Bolesława Śmiałego

- ocenia obiektywizm źródeł historycznych dotyczących wydarzeń z 1079 r.

Panowanie Bolesława Krzywoustego

- panowanie Władysława Hermana

- konflikt między Bolesławem a Zbigniewem

- najazd niemiecki na ziemie polskie

- podbój Pomorza

- statut Bolesława Krzywoustego

- początki rozbicia dzielnicowego

- zna wydarzenie związane z datą 1138 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Władysław Herman, Bolesław Krzywousty, Władysław Wygnaniec, Kazimierz Sprawiedliwy

- poprawnie posługuje się terminami: wojewoda, statut, seniorat, senior, dzielnica senioralna

- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Bolesława Krzywoustego

- lokalizuje na mapie grody oblegane przez Niemców

- wymienia postanowienia statutu Bolesława Krzywoustego

- zna wydarzenia związane z datami: 1102 r., 1108 r., 1109 r., 1116 r., 1124 r.

- określa, kim byli i czym zasłynęli: Bolesław Kędzierzawy, Mieszko Stary, Henryk Sandomierski, Zbigniew, Sieciech, Henryk V

- wyjaśnia przyczyny sporu między Bolesławem Krzywoustym a Zbigniewem

- wskazuje na mapie dzielnicę senioralną i ziemie przyznane poszczególnym synom i wdowie po Bolesławie Krzywoustym

 

 

- charakteryzuje sytuację polityczną państwa polskiego za panowania Władysława Hermana

- przedstawia okoliczności najazdu niemieckiego na Polskę

- wymienia przyczyny powstania statutu Bolesława Krzywoustego

- opisuje podbój i chrystianizację Pomorza

- wyjaśnia znaczenie przyłączenia Pomorza do Polski

 

 

Na postawie opracowania mgr Roberta Tocha

 mgr Małgorzata Potoczna –Galera

 

 

 

Wymagania na poszczególne oceny z historii dla klasy II gimnazjum

 

Temat lekcji

Wymagania na poszczególne oceny

 

dopuszczający

Dostateczny

Dobry

bardzo dobry

celujący

Polska dzielnicowa

• poprawnie posługuje się terminami: statut, senior, princeps

• wskazuje na mapie dzielnicę senioralną
i dzielnice juniorów

• podaje wydarzenie, które rozpoczęło rozbicie dzielnicowe (testament Bolesława Krzywoustego 1138 r.)

• określa podstawowe założenia testamentu Bolesława Krzywoustego oraz znaczenie tego dokumentu

 

• wskazuje na mapie dzielnice Polski: Małopolskę, Wielkopolskę, Mazowsze, Śląsk, Pomorze Gdańskie, Pomorze Zachodnie

• wymienia synów Bolesława Krzywoustego oraz przyznane im ziemie

• omawia zasadę senioratu i pryncypatu

• omawia przyczyny
i skutki konfliktów wewnętrznych trwających podczas rozbicia dzielnicowego

• przedstawia najważniejsze przemiany gospodarcze w Polsce
w XIII w.

 

• podaje wydarzenia związane z latami 1180 r. 1227 r.

• omawia przyczyny
i skutki odstąpienia
od zasady senioratu

• wymienia grupy społeczne, które dążyły do przywrócenia jedności państwa polskiego

• omawia przemiany gospodarcze na ziemiach polskich – rozwój osadnictwa i rzemiosła, wydobycie złota, srebra oraz ołowiu, wybudowanie kopalni soli w Bochni i Wieliczce

 

 

• wskazuje tereny utracone przez książąt piastowskich w czasie rozbicia dzielnicowego, m.in. Pomorze Szczecińskie, ziemię lubuską, drohiczyńską  i chełmińską

• przedstawia zagadnienie rozbicia dzielnicowego jako zjawiska w rozwoju państwa feudalnego

• wyjaśnia przyczyny dążeń zjednoczeniowych poszczególnych grup społecznych

 

 

• porównuje rozbicie dzielnicowe
z procesem rozdrobnienia feudalnego w Europie

 

 Mongołowie

• wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa Mongołów

• podaje wiek podbojów Czyngis-chana

• wymienia co najmniej jeden skutek najazdu tatarskiego na Polskę

 

 

• wymienia  i wskazuje na mapie tereny
w Europie, które atakowali Tatarzy

• przedstawia dokonania postaci: Czyngis-chana, Henryka Pobożnego

• podaje rok bitwy pod Legnicą – 1241

• określa przyczyny rozpadu imperium mongolskiego
w późniejszych wiekach

• poprawnie posługuje się terminami: jarłyk, haracz, chan

 

• podaje rok bitwy nad rzeką Kałką – 1223
i przedstawia skutki  tego starcia

• opisuje zasady organizacji państwa mongolskiego

• wskazuje przyczyny
i skutki sukcesów Mongołów

• szczegółowo omawia
i wyjaśnia znaczenie oraz skutki bitwy pod Legnicą

 

 

• określa przyczyny sukcesów militarnych Mongołów

• charakteryzuje stosunek Europejczyków
do Mongołów

• wyjaśnia pochodzenie określenia Tatarzy

 

 

• wyjaśnia skutki najazdów tatarskich na państwa europejskie

 

 Sprowadzenie Krzyżaków
do Polski

• prawidłowo posługuje się terminami: zakon krzyżacki, komtur, wielki mistrz

• podaje rok sprowadzenia Krzyżaków do Polski –1226

• wskazuje na mapie tereny państwa krzyżackiego

• podaje podstawową przyczynę sprowadzenia Krzyżaków do Polski

 

• omawia rozwój terytorialny państwa zakonnego

• wymienia plemiona podbite przez Krzyżaków: Prusów
i Jaćwingów

• podaje korzyści
i zagrożenia wynikające
z osiedlenia się Krzyżaków w Prusach

• wskazuje na mapie Malbork

• charakteryzuje postać Konrada Mazowieckiego

 

• przedstawia genezę powstania zakonu krzyżackiego

• wyjaśnia przyczyny sprowadzenia Krzyżaków do Polski

• wymienia przyczyny sukcesów militarnych
i gospodarczych państwa
krzyżackiego

• omawia okoliczności zajęcia przez Krzyżaków Pomorza Gdańskiego

 

 

• charakteryzuje zamek
w Malborku jako przykład średniowiecznej fortyfikacji

• wskazuje, jaki wpływ mieli rycerze zakonni
na rozwój gospodarczy podbitych ziem polskich

• wyjaśnia znaczenie pojęcia komturia

 

 

• omawia etapy budowy państwa zakonnego

 

Zjednoczenie państwa polskiego

• wymienia przynajmniej jedną przyczynę zjednoczenia ziem polskich

• wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa Władysława Łokietka

• prawidłowo określa wiek wydarzeń, które pojmuje jako proces

 

• poprawnie posługuje się terminami: starosta, grosz praski

• podaje lata wydarzeń: koronacja Przemysła II – (1295), Wacława II (1300), Władysława Łokietka (1320)

• przedstawia przyczyny podejmowania prób zjednoczenia ziem polskich

• wymienia książąt piastowskich dążących do połączenia ziem polskich: Henryka Probusa, Przemysła II, Władysława Łokietka

• omawia znaczenie koronacji Władysława Łokietka w Krakowie dla integracji państwa polskiego

• opisuje próby odzyskania przez Władysława Łokietka Pomorza Gdańskiego

 

• wskazuje
i charakteryzuje etapy jednoczenia ziem polskich na przełomie XIII i XIV w.

• wymienia tereny wchodzące w skład państwa polskiego za panowania Przemysła II, Wacława II  i Władysława Łokietka

• omawia konflikty państwa polskiego
z Krzyżakami i Czechami

• prezentuje dokonania Władysława Łokietka
w procesie jednoczenia ziem polskich

• przedstawia okoliczności i przebieg bitwy pod Płowcami
w 1333 r.

 

 

• omawia zmiany gospodarcze
i administracyjne wprowadzone za panowania Wacława II

• opisuje przyczyny
i przebieg buntu możnowładców pod wodzą wójta Alberta

• określa rolę Polski na arenie międzynarodowej

 

• wyjaśnia znaczenie sojuszy zawartych przez Polskę z Danią i Węgrami

 

 Państwo Kazimierza Wielkiego

 

• poprawnie posługuje się terminami: przywilej składu, prawo przymusu drogowego, poradlne

• wie, kim był i czym zasłynął Kazimierz Wielki

• wskazuje na mapie państwo Kazimierza Wielkiego

 

• podaje wydarzenia związane z datami:

 1335 r., 1343 r., 1364 r., 1370 r.

• charakteryzuje politykę zagraniczną Kazimierza Wielkiego

• określa przyczyny i skutki ekspansji na tereny Rusi Halickiej

• wymienia reformy gospodarcze wprowadzone przez Kazimierza Wielkiego

• omawia wkład Kazimierza Wielkiego
w umocnienie państwa polskiego pod względem politycznym i gospodarczym

 

• podaje lata i omawia związane z nimi wydarzenia: 1366 r.
i 1348 r.

• opisuje działania dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego mające na celu zakończenie sporów z Czechami i Krzyżakami

• omawia reformy wprowadzone przez Kazimierza Wielkiego
i ich znaczenie dla unifikacji i rozwoju gospodarczego ziem polskich

• przedstawia rozwój terytorialny państwa Kazimierza Wielkiego

 

• wskazuje cele polityki Kazimierza Wielkiego związane z umacnianiem pozycji państwa polskiego

• charakteryzuje znaczenie podboju Rusi Halickiej dla rozwoju gospodarczego państwa polskiego

• prezentuje politykę Kazimierza Wielkiego wobec Żydów

• podaje przykłady miejscowości, w których wybudowano Orle Gniazda

 

 

ocenia cele polityki Kazimierza Wielkiego związane z umacnianiem pozycji państwa polskiego

 

 System feudalny

• poprawnie posługuje się terminami: senior, wasal, lenno, hołd lenny, system feudalny, stan

• określa powiązania tworzące drabinę feudalną społeczeństwa średniowiecznego

• wymienia stany: rycerstwo, duchowieństwo, mieszczaństwo i chłopów

• przedstawia przebieg hołdu lennego oraz pasowania na rycerza

 

• poprawnie posługuje się terminami: suzeren, społeczeństwo stanowe, monarchia patrymonialna

• wyjaśnia zasady funkcjonowania systemu feudalnego

• omawia pozycję prawną i majątkową stanu rycerskiego

• podaje cechy charakterystyczne kultury rycerskiej

 

• tłumaczy, na czym polegała zasada „Wasal mojego wasala nie jest moim wasalem”

• przedstawia pozycję społeczną duchowieństwa, rycerstwa, chłopów i mieszczan

• charakteryzuje monarchię stanową

 

 

• wyjaśnia mechanizmy powstania i funkcjonowania systemu feudalnego

• na przykładzie państwa polskiego zjednoczonego przez Władysława Łokietka przedstawia cechy monarchii stanowej

 

 

• omawia różnice pomiędzy monarchią patrymonialną
a monarchią stanową

 

 Życie średniowiecznej wsi

• poprawnie posługuje się terminami: lokacja, sołtys, dwupolówka, trójpolówka

• podaje przyczyny rozwoju kolonizacji wiejskiej

 

 

• poprawnie posługuje się terminami: ława, wolnizna metoda wypaleniskowa

• wymienia wynalazki
i ulepszenia w rolnictwie wprowadzone

w XII –XIV w.

• omawia etapy zakładania wsi na prawie niemieckim

• charakteryzuje zajęcia
i życie codzienne chłopów w średniowieczu

 

 

• wymienia obowiązki i uprawnienia sołtysa i wyjaśnia jego specyficzną rolę w osadzie

• wyjaśnia, dlaczego trójpolówka była skuteczniejszą metodą uprawy ziemi niż dwupolówka i gospodarka wypaleniskowa

 

• przedstawia znaczenie kolonizacji wiejskiej dla rozwoju gospodarczego Polski
w XIII–XIV w.

• tłumaczy pochodzenie nazw miejscowości, takich jak Środa, Piątek, Wola, Piekary, Kowale

• porównuje lokacje na prawie polskim i niemieckim

 

 

 

 Średniowieczne miasto i jego mieszkańcy

• poprawnie posługuje się terminami: patrycjat, pospólstwo, plebs, rada miejska, burmistrz, ława, cech, czeladnik

• wymienia warstwy społeczne w miastach średniowiecznych

• przedstawia warunki życia codziennego w średniowiecznym mieście

 

 

• tłumaczy, na czym polegała lokacja miasta na prawie magdeburskim

• wyjaśnia, jakie funkcje pełniły w średniowiecznym mieście: ratusz, pręgierz, rynek, targowisko, mury

• podaje elementy obronne średniowiecznego miasta

• określa rolę miast
w polityce i gospodarce państw europejskich

 

• porównuje życie codzienne mieszczan
o różnym statusie społecznym

• omawia kompetencje wójta, rady miejskiej
i burmistrza

 

 

• wyjaśnia, co oznaczało powiedzenie: „Powietrze miejskie czyni wolnym”

• porównuje rolę i znaczenie miast polskich i europejskich w średniowieczu

 

 

• charakteryzuje znaczenie hanzy bałtyckiej dla tego regionu

 

 

 Kościół w średniowieczu

• poprawnie posługuje się terminami: duchowieństwo, benedyktyni, cystersi, ruchy heretyckie, inkwizycja, zakony żebracze

• wskazuje na mapie najpopularniejsze
w średniowieczu miejsca pielgrzymek – Rzym
i Santiago de Compostela

• wyjaśnia wyrażenie „benedyktyńska praca”

 

 

• podaje lata soboru
w Konstancji: 1414–1418

• przedstawia dokonania postaci: św. Benedykta z Nursji, św. Franciszka
z Asyżu, św. Dominika Guzmana

• wymienia średniowieczne ruchy heretyckie: waldensów
i albigensów

• określa rolę Kościoła
w rozwoju państw europejskich

 

 

• określa przyczyny
i skutki utworzenia zakonów żebraczych oraz ich znaczenie

• uzasadnia, dlaczego działalność ruchów heretyckich wywołała sprzeciw Kościoła

• charakteryzuje poglądy wyznawane przez albigensów i waldensów

• wymienia najstarsze ośrodki zakonne na ziemiach polskich

• wskazuje na mapie tereny europejskie, na których organizowano
w średniowieczu krucjaty

 

• charakteryzuje sytuację materialną duchowieństwa w średniowieczu i wskazuje źródła majątku Kościoła

• wyjaśnia wpływ zakonów na gospodarkę i kulturę
w społeczeństwie średniowiecznym

• porównuje zakony żebracze z zakonami rycerskimi oraz tłumaczy ich rolę

 

 

Kultura i nauka wieków średnich

• poprawnie posługuje się terminami: uniwersytet, scholastyka, sztuki wyzwolone

• wymienia średniowieczne wzorce osobowe: ascety, rycerza, władcy

• określa obszary kultury, na które miał wpływ Kościół

 

• przedstawia dokonania św. Tomasza z Akwinu

• wyjaśnia, dlaczego kultura średniowiecza określana jest mianem uniwersalnej

• omawia znaczenie łaciny w średniowiecznej Europie

• wskazuje wpływ Kościoła na rozwój architektury i sztuki

 

• charakteryzuje średniowieczne wzorce osobowe

• przedstawia postacie, które w kulturze europejskiej uznaje się
za wzorce: Szymona Słupnika, Rolanda, Karola Wielkiego

• omawia cechy charakterystyczne kultury rycerskiej, dworskiej
i ludowej

 

• określa rolę kobiet
w średniowieczu na przykładzie Eleonory Akwitańskiej i Jadwigi Śląskiej

• wymienia pierwsze europejskie uniwersytety
i omawia ich rolę dla rozwoju nauki w średniowieczu

 

• ocenia znaczenie działalności ojców Kościoła i św. Tomasza z Akwinu

 

 W cieniu kościołów i zamków

• wymienia przykładowe zabytki romańskie i gotyckie na ziemiach polskich, w tym w swoim regionie

• wymienia cechy charakterystyczne dla stylu romańskiego i gotyckiego

 

• poprawnie posługuje się terminami: portal, prezbiterium, przypora, inicjał, miniatura, Biblia pauperum

• posługując się mapą wskazuje miejsca najsłynniejszych zabytków architektury romańskiej
i gotyckiej

• wyjaśnia, w jaki sposób kopiowano i ozdabiano księgi w średniowieczu

 

• porównuje styl romański ze stylem gotyckim
i wymienia ich cechy charakterystyczne

• wskazuje na mapie państwa, w których znajduje się najwięcej zabytków romańskich
i gotyckich

• podaje przykłady średniowiecznych budowli świeckich

tłumaczy rolę Kościoła w rozwoju architektury
i sztuki średniowiecznej

 

• wyjaśnia genezę architektury romańskiej

• omawia znaczenie Biblii pauperum dla upowszechniania zasad religii chrześcijańskiej

• tłumaczy, dlaczego polskie budownictwo w stylu romańskim nie rozwinęło się w tak wysokim stopniu jak w Europie Zachodniej

 

• omawia znaczenie Biblii pauperum dla upowszechniania zasad religii chrześcijańskiej

 

 Unia Polski
z Litwą

• poprawnie posługuje się terminami: przywilej, unia, unia personalna, bojarzy

• wymienia postanowienia unii w Krewie i Horodle

• wskazuje na mapie Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie, państwo zakonu krzyżackiego, Węgry

 

 

• wymienia wydarzenia związane z latami: 1374 r., 1385 r., 1401 r., 1413 r.

• przedstawia dokonania postaci: Mendoga, Ludwika Andegaweńskiego, Giedymina, Jadwigi, Władysława Jagiełły, Witolda

• na podstawie drzewa genealogicznego wskazuje pokrewieństwo między Piastami, Andegawenami i Jagiellonami

• podaje przyczyny i skutki wstąpienia Władysława Jagiełły na tron polski

 

• omawia okoliczności wstąpienia na polski tron Ludwika Andegaweńskiego

• opisuje okoliczności zawarcia unii polsko-
-litewskiej w Krewie

• wyjaśnia, dlaczego unia polsko-litewska była odnawiana w Wilnie
w 1401 r. i w Horodle

w 1413 r.

• wskazuje korzyści i zagrożenia wynikające
z zawarcia unii polsko-
-litewskiej

• charakteryzuje sytuację Polski i Litwy w drugiej połowie XIV w.

• przedstawia rozwój terytorialny i polityczny państwa litewskiego w XIII
i XIV w.

• ocenia panowanie Jadwigi i Władysława Jagiełły

• opisuje skutki unii
w Krewie dla sytuacji międzynarodowej Litwy

 

• ocenia znaczenie unii polsko-litewskiej na tle sytuacji międzynarodowej
w Europie

• porównuje unię polsko-litewską
z innymi funkcjonującymi wówczas w Europie (np. unia kalmarska)

 

 

 

 

 

 

 Wielka wojna
z zakonem krzyżackim

• wyjaśnia przyczyny wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

• podaje wydarzenia związane z latami: 15 lipca 1410 r., 1411 r, 1414–1418

• wymienia postanowienia pokoju toruńskiego z 1411 r.

 

 

• przedstawia dokonania postaci: Ulricha von Jungingena, Zawiszy Czarnego, Mikołaja Trąby, Pawła Włodkowica

• wskazuje na mapie Czerwińsk, Grunwald, Malbork, Toruń

• wymienia skutki wielkiej wojny z Krzyżakami

• omawia udział Polaków na soborze w Konstancji

 

 

• przedstawia przebieg działań wojennych
w czasie wielkiej wojny
z zakonem w latach
1409–1411

• omawia przebieg bitwy pod Grunwaldem

 

• charakteryzuje sytuację państwa polsko-litewskiego na przełomie XIV i XV w.

• opisuje uzbrojenie lekkiej jazdy litewskiej biorącej udział w bitwie pod Grunwaldem

• ocenia udział Pawła Włodkowica w obradach soboru w Konstancji

• wymienia najważniejsze tezy przedstawione przez Pawła Włodkowica na soborze

 

• wymienia podstawowe elementy uzbrojenia rycerzy
z początku XV w.

 

 Europa Zachodnia w XIV i XV wieku

• podaje lata wydarzeń: 1337–1453 – wojna stuletnia

• tłumaczy pojęcie „czarna śmierć”

• wskazuje na mapie państwa biorące udział w wojnie stuletniej

• przedstawia co najmniej jedną przyczynę i jeden skutek wojny stuletniej

 

• przedstawia dokonania postaci: Joanny d’Arc, Jana Husa, Johna Balla, Johna Wiklefa, Jana Żiżki

• podaje niektóre skutki epidemii dżumy w XIV w.

• wymienia powstania ludowe, które wybuchły na terenie Francji i Anglii w XIV i XV w.

• wyjaśnia skutki wprowadzenia broni palnej i armii zaciężnej

• omawia główne założenia husytyzmu

 

• wskazuje na mapie główne kierunki rozprzestrzeniania się „czarnej śmierci”

• omawia skutki epidemii dżumy

• wymienia przyczyny
i następstwa wojny stuletniej

• wskazuje na mapie tereny, na których toczyły się walki podczas wojny stuletniej oraz buntów chłopskich

• omawia przyczyny wystąpień ludowych
na terenie Francji i Anglii
w XIV i XV w.

• charakteryzuje nowe techniki walki wprowadzone w XV w.: zastosowanie broni palnej, walka taborem, uformowanie armii zaciężnej

• przedstawia przyczyny
i przebieg powstania husytów w Czechach

• wyjaśnia, dlaczego Jana Husa spalono na stosie

• określa wpływ husytyzmu dla rozwoju Europy •

 

Nowe potęgi w Europie Wschodniej

• podaje lata wydarzeń:
1444 r. – bitwa pod
Warną, 1453 r. – zdobycie Konstantynopola

• poprawnie posługuje się terminami: sułtan, janczarzy, car

• wskazuje na mapie: imperium osmańskie, Konstantynopol, Warnę, Wielkie Księstwo Moskiewskie

 

• przedstawia dokonania postaci: Władysława III Warneńczyka, Jana Hunyadyego, Dymitra Dońskiego, Iwana III Srogiego, Iwana IV Groźnego

• wyjaśnia skutki zdobycia Konstantynopola przez Turków

• określa rolę rozwoju państwa moskiewskiego dla tego regionu

 

• wymienia czynniki, które decydowały o sile militarnej imperium tureckiego

• wskazuje na mapie kolejne ziemie podbijane przez Turków w Europie

• omawia przebieg bitwy pod Warną

 

• porównuje oddziały janczarów z oddziałami piechoty europejskiej

• ocenia konsekwencje, jakie miały dla Polski i Litwy powstanie imperium osmańskiego oraz zjednoczenie ziem ruskich

 

• uzasadnia, dlaczego upadek Konstantynopola jest uznawany za jedną
z granicznych dat średniowiecza

• wyjaśnia, z jakiego powodu po klęsce Konstantynopola wyznawcy prawosławia zaczęli nazywać Moskwę trzecim Rzymem

 

 Wojna trzynastoletnia

• określa ramy czasowe wojny trzynastoletniej

• wskazuje podstawową przyczynę wybuchu konfliktu

• poprawnie posługuje się terminem stan szlachecki

• wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Polski
w wyniku podpisania drugiego pokoju toruńskiego

 

 

• zna wydarzenia związane z latami: 1440 r., 1454 r., 1462 r., 1466 r.

• przedstawia dokonania postaci: Jana Bażyńskiego, Piotra Dunina, Kazimierza Jagiellończyka

• wymienia przyczyny
i skutki wojny trzynastoletniej

• omawia znaczenie armii zaciężnej w wojnie trzynastoletniej

 

• omawia poszczególne etapy wojny trzynastoletniej

• wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew wojny trzynastoletniej

• podaje nazwy ziem odzyskanych przez Królestwo Polskie na mocy pokoju toruńskiego z 1466 r.

 

 

• wyjaśnia, dlaczego szlachta i mieszczanie mieszkający w Prusach dążyli do przyłączenia ich ziem do Polski

• porównuje działania wielkiej wojny z zakonem prowadzonej przez Władysława Jagiełłę do działań zbrojnych prowadzonych

podczas wojny trzynastoletniej

• omawia zmiany, które zaszły w sytuacji międzynarodowej Polski po wojnie trzynastoletniej

• ocenia znaczenie przywilejów nadanych
w czasie wojny trzynastoletniej stanowi szlacheckiemu

 

• ocenia znaczenie wydarzeń wojny trzynastoletniej na tle sytuacji politycznej
i społecznej ówczesnej Europy

 

 Kultura późnego średniowiecza
w Polsce

• wymienia najsłynniejsze przykłady sztuki gotyckiej
w Polsce: m.in. ołtarz Wita Stwosza, Bazylikę Mariacką w Gdańsku, Barbakan

w Krakowie, ratusz w Toruniu

• wie, kim był i czym zasłynął Wit Stwosz oraz Mikołaj Kopernik

 

 

• przedstawia dokonania postaci: Wita Stwosza, Marcina Króla, Wojciecha z Brudzewa, Mikołaja Kopernika, Pawła Włodkowica, Jana Ostroroga

• omawia znaczenie odnowienia Akademii Krakowskiej w 1400 r.

• wyjaśnia, dlaczego okres panowania Kazimierza Jagiellończyka nazywany jest złotą jesienią polskiego średniowiecza

• potrafi wymienić przykłady budowli w stylu gotyckim w swoim regionie

 

• wskazuje na mapie tereny, na których powstało najwięcej budowli w stylu gotyckim

•porównuje rozwój kultury polskiej z kulturą europejską

• wyjaśnia na czym polega specyfika sztuki i literatury polskiej omawianego okresu

•wymienia czas powstania oraz twórców znanych w regionie budowli
i dzieł z okresu późnego średniowiecza

 

• wymienia cechy charakterystyczne rzeźby średniowiecznej na przykładzie piety i Pięknej Madonny

• wyjaśnia, na czym polega wartość historyczna i kulturowa ołtarza Wita Stwosza

• omawia dokonania sławnych absolwentów Akademii Krakowskiej

• samodzielnie dociera do informacji dotyczących kultury późnego średniowiecza w swoim regionie

(np. przy realizacji projektu)

 

• charakteryzuje osiągnięcia kultury późnego średniowiecza
w swoim regionie na tle kultury polskiej
i europejskiej

 

 

 Cywilizacje Ameryki

• wskazuje na mapie tereny zamieszkałe przez Azteków, Majów i Inków

• wymienia najważniejsze ośrodki cywilizacyjne rdzennych mieszkańców Ameryki

• wskazuje podstawowe osiągnięcia cywilizacyjne kultur prekolumbijskich

 

• omawia najważniejsze osiągnięcia techniczne cywilizacji prekolumbijskich

 

• porównuje poziom rozwoju cywilizacji prekolumbijskich
z cywilizacją Europejczyków

• wskazuje cechy charakterystyczne sztuki prekolumbijskiej

 

• uzasadnia, dlaczego Majowie są określani przez niektórych uczonych Grekami Ameryki

 

• omawia funkcjonowanie poczty i sieci dróg w państwie Inków

• przedstawia system wierzeń Azteków

 

 Wielkie odkrycia geograficzne

 

• podaje wydarzenia związane z latami:1492 r., 1498 r., 1519–22 r.

• wymienia nazwiska głównych odkrywców z XV i XVI w.

• wskazuje na mapie szlaki wypraw najważniejszych odkrywców – Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana

 

• przedstawia dokonania postaci: Henryka Żeglarza, Bartłomieja Diaza, Vasco da Gamy, Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana

• poprawnie posługuje się terminami: astrolabium, karawela, kompas, busola

• wymienia co najmniej dwie przyczyny wielkich odkryć geograficznych

 

 

• opisuje przebieg wypraw wielkich odkrywców: Vasco da Gamy, Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana

• wyjaśnia, dlaczego Hiszpania i Portugalia miały największy udział w wielkich odkryciach geograficznych

• przedstawia dokonania postaci: Ameriga Vespucciego, Paola Toscanellego

• szczegółowo omawia przyczyny wielkich odkryć geograficznych

 

 

• omawia zasługi, jakie mieli dla rozwoju żeglarstwa Henryk Żeglarz, Ferdynand Aragoński
i Izabela Kastylijska

• omawia postanowienia traktatu w Tordesillas i jego skutki

• charakteryzuje organizację wypraw odkrywczych oraz zasady organizacji kolonii

 

• ocenia, jaki wpływ na odkrycia geograficzne miał rozwój kartografii i nawigacji

 

Skutki wielkich odkryć

 

 

• poprawnie posługuje się terminem: konkwistador

• wymienia skutki odkryć geograficznych dla rdzennych mieszkańców Ameryki

• wskazuje wpływ odkryć na rozwój Europy nowożytnej

 

• omawia dokonania postaci: Ferdynanda Corteza, Francisca Pizarra, Montezumy, Atahualpy

• przedstawia następstwa odkryć geograficznych dla gospodarki Europy

• wskazuje na mapie szlaki handlowe tworzące tzw. złoty trójkąt

• posługuje się pojęciami: rewolucja cen, dualizm ekonomiczny

 

• wymienia etapy podboju państwa Azteków i Inków

• wyjaśnia przyczyny powstania kolonii
w Ameryce

• wskazuje na mapie tereny zajęte przez Hiszpanów
i Portugalczyków

 

 

• charakteryzuje wymianę handlową pomiędzy Ameryką, Europą i Afryką na szlaku tzw. złotego trójkąta

• podaje przyczyny zmniejszenia się liczby rdzennych mieszkańców Ameryki w XVI w.

 

• omawia funkcjonowanie europejskich kolonii
w Ameryce

 

 

Gospodarka
w epoce kolonialnej

• wyjaśnia, kim byli korsarze

• omawia model dualizmu
w rozwoju gospodarczym

• poprawnie posługuje się terminami: kompania handlowa, praca nakładcza, manufaktura, kapitalizm

 

 

• wymienia najważniejsze zmiany gospodarcze spowodowane odkryciami geograficznymi, m.in.: rozwój handlu, zwiększenie produkcji, zmiany w rolnictwie

• tłumaczy, na czym polegała praca nakładcza

• omawia znaczenie założenia kompanii handlowych dla rozwoju wymiany towarowej między Europą a Afryką, Azją i Ameryką

 

• omawia zmiany, jakie zaszły w handlu w wyniku odkryć geograficznych

• charakteryzuje podział gospodarczy kontynentu europejskiego: państwa
na zachód od Łaby specjalizujące się w handlu i rzemiośle, państwa na wschód od Łaby – zdominowane przez rolnictwo

• wyjaśnia przyczyny wprowadzenia pracy nakładczej

 

• przedstawia zmiany
w rolnictwie spowodowane wzrostem wymiany handlowej

• wymienia korzyści, jakie niosło za sobą wprowadzenie do użytku weksli i banknotów

 

 

• tłumaczy znaczenie określenia, że gospodarka

\w epoce kolonialnej zaczęła mieć charakter globalny

 

 Kultura odrodzenia w Europie

• wymienia najsłynniejsze postacie odrodzenia: Mikołaja Kopernika, Leonarda da Vinci, Michała Anioła i Galileusza

• poprawnie posługuje się terminami: mecenas, renesans, odrodzenie, humanizm

• określa, w którym państwie narodził się renesans

• wymienia cechy charakterystyczne architektury renesansu

 

 

• przedstawia dokonania postaci: Mikołaja Kopernika, Leonarda da Vinci, Galileusza, Giordana Bruna, Michała Anioła, Erazma z Rotterdamu, Jana Gutenberga

• tłumaczy znaczenie wynalezienia druku dla rozwoju renesansowej nauki

• podaje przykłady dzieł artystów epoki odrodzenia

• podaje przykłady inspiracji sztuką antyczną w architekturze i dziełach renesansowych artystów

 

 

• wyjaśnia sens stwierdzenia: „Człowiekiem jestem
i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”

• podaje tytuły najsłynniejszych dzieł włoskiego renesansu

• wymienia najsłynniejszych mecenasów włoskiego odrodzenia

 

 

• omawia rolę uniwersytetów w rozwoju nauki w odrodzeniu

• tłumaczy, na czym polegał mecenat

• charakteryzuje humanizm jako nowy nurt w filozofii
i kulturze

 

 

• wskazuje podobieństwa oraz różnice pomiędzy sztuką średniowiecza
i renesansu

 

 Nowe wyznania w Europie

• podaje wydarzenie
i znaczenie roku 1517

• określa, kim był i czym zasłynął Marcin Luter i Jan Kalwin

• prawidłowo stosuje pojęcia: odpust, protestantyzm

 

 

• omawia wydarzenia związane z latami:
1534 r.,1536 r., 1555 r.

• podaje główne tezy głoszone przez Marcina Lutra i Jana Kalwina

• poprawnie posługuje się terminami: symonia, nepotyzm, reformacja, luteranizm, kalwinizm, arianie

• wymienia główne przyczyny  i skutki reformacji

• prezentuje główne nurty ruchu reformacyjnego

 

• wskazuje na mapie państwa, w których reformacja miała największy zasięg

• przedstawia dokonania postaci: Marcina Lutra, Jana Kalwina, Henryka VIII

• charakteryzuje wyznania protestanckie: luteranizm, kalwinizm, anglikanizm

• przedstawia gospodarcze skutki ruchu reformacyjnego

 

 

• wyjaśnia, kim byli arianie

• omawia organizację kościołów protestanckich

• tłumaczy znaczenie zasady „czyj kraj, tego religia”
i określa jego dalekosiężne skutki

• ocenia, jaki wpływ na rozpowszechnienie idei reformacji miało wynalezienie druku

 

 

• dostrzega wpływ reformacji na umocnienie władzy państwowej w niektórych krajach protestanckich
(np. Prusy Książęce, Szwecja) 

 

 Kontrreformacja

• podaje rok zwołania soboru trydenckiego – 1545

• wymienia podstawowe założenia kontrreformacji

• wymienia przynajmniej dwie zmiany wprowadzone
w Kościele katolickim
w wyniku soboru trydenckiego

• poprawnie posługuje się terminami: inkwizycja, indeks ksiąg zakazanych, jezuici, nuncjusz, kongregacja

• omawia główne zasady działalności zakonu jezuitów

• porównuje wnętrze zboru protestanckiego
z wystrojem Kościoła katolickiego

• wymienia zmiany wprowadzone w Kościele katolickim w wyniku soboru trydenckiego

• przedstawia przyczyny
i skutki wojny trzydziestoletniej

 

• opisuje sytuację
w Kościele katolickim
w XVI w.

• wymienia zadania inkwizycji w walce
z reformacją

• wyjaśnia, w jakim celu sporządzono indeks ksiąg zakazanych

• przedstawia postać Ignacego Loyoli

 

• omawia reformy wprowadzone w Kościele katolickim po soborze trydenckim

• charakteryzuje ideologiczne założenia wystroju wnętrz zboru protestanckiego i kościoła katolickiego

• ocenia rolę jezuitów
w walce z reformacją

• omawia przyczyny, przebieg i skutki wojny trzydziestoletniej

 

•zna pojęcie reforma katolicka, potrafi wyjaśnić różnicę pomiędzy pojęciami: kontrreformacja
i reforma katolicka

 

 Początki demokracji szlacheckiej

• prawidłowo stosuje pojęcia: magnateria i szlachta średnia, sejm walny, sejmiki, poseł, przywilej

• wyjaśnia, czym była egzekucja praw i dóbr

• wymienia trzy stany sejmujące

 

 

• poprawnie posługuje się terminami: szlachta zagrodowa, gołota, senat, instrukcje poselskie, izba poselska, marszałek, veto, hetman, ruch egzekucyjny, królewszczyzny

• omawia najważniejsze przywileje szlacheckie

• charakteryzuje różnorodność stanu szlacheckiego

• przedstawia etapy kształtowania się ustroju demokracji szlacheckiej

 

• poprawnie posługuje się terminami: konstytucje sejmowe, podskarbi, kanclerz, sejm walny

• przedstawia genezę stanu szlacheckiego

• wyjaśnia zasady działalności ruchu egzekucyjnego

• przedstawia funkcjonowanie sejmu walnego

• wyjaśnia, czym było wojsko kwarciane

 

 

• ocenia znaczenie przywilejów szlacheckich

• omawia pozycję gospodarczą i polityczną szlachty polskiej w XVI w.

• porównuje sytuację polityczną i majątkową średniej szlachty z pozycją gołoty

• charakteryzuje przebieg obrad sejmiku szlacheckiego

 

• porównuje ustrój Rzeczpospolitej XVI w. do ustrojów innych krajów europejskich

 

 Rozwój gospodarczy Polski

• poprawnie posługuje się terminami: folwark, pańszczyzna

• wskazuje na mapie główne ośrodki handlowe na ziemiach polskich

• określa rolę Gdańska w rozwoju handlu  morskiego

 

 

• wymienia produkty eksportowane z Polski
w XV– XVII w.

• podaje nazwy towarów importowanych do Polski w XV– XVII w.

• wyjaśnia znaczenie Gdańska dla wymiany towarowej między Polską a Europą Zachodnią

• omawia funkcjonowanie folwarku pańszczyźnianego

• wymienia przyczyny rozwoju folwarków pańszczyźnianych

• charakteryzuje pozycję gospodarczą Gdańska oraz jego mieszkańców
w XVI–XVII w.

 

 

• ocenia wpływ rozwoju gospodarczego Polski
w XVI w. na poziom życia poszczególnych grup społecznych

• omawia propozycje reform społeczno-gospodarczych Jana z Ludziska oraz arian

 

 

• porównuje drogi rozwoju Europy Wschodniej i Europy Zachodniej dostrzegając genezę współczesnych różnic w rozwoju gospodarczym Europy wschodniej i zachodniej w XVI w.

 

Czasy Zygmunta Starego

• wskazuje na mapie państwa, w których na przełomie XV
i XVI w. władzę sprawowali Jagiellonowie

• lokalizuje na mapie kraje,
z którymi Rzeczpospolita prowadziła wojny za panowania Zygmunta Starego

• podaje najważniejsze wydarzenia z wojny
z Moskwą i z zakonem krzyżackim

 

• podaje wydarzenia związane z latami: 1515 r., 1525 r.

• charakteryzuje sytuację międzynarodową Polski
za panowania Zygmunta Starego

• wyjaśnia przyczyny
i przebieg ostatniego konfliktu zbrojnego
z zakonem krzyżackim

 

• wskazuje na mapie ziemie utracone w XVI w. przez Wielkie Księstwo Litewskie na rzecz Moskwy

• wyjaśnia przyczyny podpisania porozumienia jagiellońsko-
-habsburskiego
w Wiedniu

• przedstawia przyczyny, przebieg i skutki konfliktu z Moskwą

 

• ocenia znaczenie hołdu pruskiego dla sytuacji międzynarodowej Polski

• ocenia wpływ rządów Zygmunta Starego na umocnienie międzynarodowej pozycji państwa polskiego

 

 

 

• dokonuje bilansu rządów Zygmunta Starego na szerokim tle sytuacji międzynarodowej

 

Rzeczpospolita Obojga Narodów

• poprawnie posługuje się terminami: unia realna i unia personalna

• wymienia postanowienia unii lubelskiej

• lokalizuje na mapie tereny Wielkiego Księstwa Litewskiego i ziemie Korony

 

• podaje wydarzenia związane z latami:
1563–1570, 1569, 1572

• wyjaśnia przyczyny
i skutki zawarcia unii
w Lublinie

• wskazuje na mapie Carstwo Rosyjskie, ziemie włączone na mocy unii lubelskiej do Korony

 

• wymienia przyczyny
i skutki wojny o Inflanty

• określa konsekwencje zawarcia unii lubelskiej

• przedstawia stanowisko zwolenników unii realnej Polski i Litwy

• podaje argumenty przeciwników zawarcia unii polsko-litewskiej

 

 

• charakteryzuje ustrój, podział administracyjny, obszar oraz zróżnicowanie narodowościowe i religijne Rzeczypospolitej Obojga Narodów

 

• ocenia panowanie Zygmunta Augusta

 

Kultura polskiego  odrodzenia

• przedstawia dokonania postaci: Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego, Andrzeja Frycza-Modrzewskiego, Mikołaja Kopernika

• podaje główne cechy kultury polskiego odrodzenia

 

 

• przedstawia dokonania postaci: Macieja
z Miechowa, Marcina Kromera, Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja, Szymona Szymonowica, Andrzeja Frycza Modrzewskiego

• uzasadnia, dlaczego
XVI w. w Polsce nazywa się złotym wiekiem

• wskazuje wpływy włoskiego renesansu
na kulturę polską

• wymienia przykładowe dzieła sztuki renesansowej w Polsce oraz w swoim regionie

 

• wymienia przedstawicieli polskiego renesansu i omawia ich największe osiągnięcia

• omawia cechy architektury renesansu na przykładzie zabytków
w Polsce

• charakteryzuje literaturę polskiego odrodzenia i jej znaczenie dla rozwoju języka polskiego

• omawia rozwój szkolnictwa w czasach odrodzenia

 

• tłumaczy znaczenie ogłoszenia teorii heliocentrycznej Mikołaja Kopernika i porównuje ją
z systemem geocentrycznym

• wskazuje renesansowe elementy krakowskiego Wawelu

• wymienia kolekcję arrasów Zygmunta Augusta jako przykład sztuki renesansowej

 

• wyjaśnia, w jaki sposób działalność królowej Bony przyczyniła się do rozwoju polskiej gospodarki
i kultury

 

Kraj wielu wyznań

• poprawnie posługuje się terminami: bracia polscy, konfederacja, grekokatolicy

• wyjaśnia, kim byli arianie

 

• wymienia wydarzenia związane z latami: 1570 r., 1573 r.,

• przedstawia dokonania postaci: Jana Łaskiego, Faustyna Socyna, Piotra Skargi, Stanisława Hozjusza

• wskazuje tereny zamieszkałe przez katolików, prawosławnych, luteran, kalwinistów i arian

• wymienia wydarzenia związane z latami:
1596 r., 1602 r.

• charakteryzuje rozwój kontrreformacji w Polsce

przedstawia postanowienia ugody sandomierskiej i konfederacji warszawskiej

• ocenia znaczenie konfederacji warszawskiej dla sytuacji protestantów w Rzeczypospolitej

 

• tłumaczy, w jaki sposób reformacja wpłynęła na rozwój kultury polskiej

• omawia wkład arian w rozwój nauki i szkolnictwa

• porównuje przebieg reformacji i kontrreformacji w Europie Zachodniej z działalnością tych ruchów na ziemiach polskich

 

• wyjaśnia, dlaczego poglądy braci polskich zostały uznane za zbyt radykalne i były zwalczane przez przedstawicieli innych wyznań

Pierwsi królowie elekcyjni

• wymienia wydarzenia związane z latami: 1572 r., 1573 r.

• poprawnie posługuje się terminami: konfederacja, interreks, sejm elekcyjny, sejm koronacyjny, artykuły henrykowskie

 

• podaje wydarzenia związane z latami:1575 r., 1577 r., 1582 r.

• poprawnie posługuje się terminami: sejm konwokacyjny piechota wybraniecka, pacta conventa

• przedstawia dokonania postaci: Jakuba Uchańskiego, Henryka Walezego, Anny Jagiellonki, Stefana Batorego, Jana Zamoyskiego

• wskazuje na mapie: Inflanty, Połock, Psków, Smoleńsk

• omawia okoliczności pierwszych wolnych elekcji

 

• wymienia pierwszych królów elekcyjnych i charakteryzuje ich panowanie

 

• omawia główne założenia artykułów henrykowskich oraz dokumentu pacta conventa

• przedstawia znaczenie bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta

 

 

• ocenia rolę Jana Zamoyskiego w elekcji Stefana Batorego na króla Polski

• określa wpływ pierwszych wolnych elekcji  na ukształtowanie ustroju Rzeczypospolitej

• charakteryzuje przebieg
i skutki wojny polsko-moskiewskiej o Inflanty

 

• ocenia panowanie Stefana Batorego

 

 Angielska monarchia parlamentarna

• poprawnie posługuje się terminami: gentry, purytanie, rojaliści, restauracja monarchii

• podaje co najmniej jedną przyczynę wojny domowej
w Anglii

• rozumie pojęcie monarchii parlamentarnej

 

 

• wymienia wydarzenia związane z latami:
1649 r., 1660 r., 1679 r.

• przedstawia dokonania postaci: Henryka VIII, Elżbiety I, Karola I, Olivera Cromwella, Karola II Stuarta, Wilhelma Orańskiego

• charakteryzuje ustrój monarchii parlamentarnej

 

 

• podaje rok uchwalenia Aktu Nawigacyjnego – 1651

• podaje przyczyny konfliktu króla Karola I
z parlamentem

• wymienia przedstawicieli zasiadających w angielskiej Izbie Gmin oraz w Izbie Lordów

• omawia przyczyny wojny domowej w Anglii

 

• wyjaśnia, kim byli ojcowie pielgrzymi i podaje, jakie święto upamiętnia ich przybycie do Ameryki

• określa skutki uchwalenia Aktu nawigacyjnego

• przedstawia kolejne etapy kształtowania się angielskiej monarchii parlamentarnej

 

• ocenia dokonania Olivera Cromwella dla ukształtowania się monarchii parlamentarnej
w Anglii

 

 Monarchia absolutna we Francji

• poprawnie posługuje się terminami: monarchia absolutna, merkantylizm

• definiuje pojęcie monarchii absolutnej

• wymienia co najmniej jedną cechę gospodarki merkantylistycznej

 

 

• przedstawia dokonania co najmniej trzech z wymieniowych  postaci: Ludwika XIV, Armanda Richelieu, Jeana Baptiste’a Colberta, Moliera, Pierre’a Corneille’a, Jeana Baptiste’a Racine’a

• omawia rządy absolutne na przykładzie panowania Ludwika XIV

• podaje przykładowe osiągnięcia kultury
i sztuki francuskiej
XVII w.

 

 

• wymienia działania kardynała Richelieu, które doprowadziły do stworzenia we Francji monarchii absolutnej

• określa stosunek Ludwika XIV
do innowierców

• wyjaśnia, jaką rolę
w walce z opozycją wobec rządów króla pełniła Bastylia

• podaje zasady funkcjonowania merkantylizmu

 

 

• omawia rozwój gospodarczy we Francji

• porównuje monarchię absolutną z monarchią parlamentarną

• charakteryzuje rozwój kultury i sztuki za panowania Ludwika XIV

 

ocenia dokonania epoki i wskazuje ich wpływ na historię

 Początki rządów Wazów

• poprawnie posługuje się terminami: rokosz, husaria

• podaje co najmniej jedną przyczynę konfliktu Zygmunta III ze szlachtą

• wymienia przynajmniej jedną przyczynę i jeden skutek wojen polsko-
-szwedzkich

• podaje wydarzenia związane z datą: 1605 r., 1627 r., 1629 r.

• przedstawia dokonania postaci: Zygmunta III Wazy, Mikołaja Zebrzydowskiego, Jana Karola Chodkiewicza, Stanisława Koniecpolskiego

• wskazuje na mapie tereny, na których toczyły się walki w czasie wojen polsko-szwedzkich

 

 

• omawia okoliczności wyboru Zygmunta III Wazy na króla Polski

• wskazuje pokrewieństwo Zygmunta III Wazy
z Jagiellonami

• wymienia przyczyny
i skutki wojen polsko-
-
szwedzkich

 

 

• przedstawia sytuację innowierców oraz wpływy jezuitów w państwie rządzonym przez Zygmunta III Wazę

• opisuje uzbrojenie husarii

 

• ocenia politykę zagraniczną i wewnętrzną Zygmunta III Wazy

 

 Konflikt z Rosją
i Turcją

• wymienia co najmniej po jednej przyczynie wojen prowadzonych w pierwszej połowie XVII w. z Rosją
i Turcją

• poprawnie posługuje się terminami: dymitriady, Kozacy, kozaczyzna

• wyjaśnia wydarzenia związane z latami: 1610 r., 1620 r.

• poprawnie posługuje się terminami: Dzikie Pola, porohy, Zaporoże, ataman, sicz

• wyjaśnia wydarzenia związane z latami: 1612 r, 1634 r.

• przedstawia dokonania postaci: Borysa

Godunowa, Wasyla Szujskiego, Stanisława

Żółkiewskiego, Jana Karola Chodkiewicza

• omawia sytuację Kozaków zamieszkujących

Zaporoże

• wskazuje na mapie Smoleńsk, Moskwę, Zaporoże

 

• opisuje przebieg i skutki walk o tron moskiewski
w XVII w.

• omawia przyczyny oraz przebieg wojen z Turcją
w pierwszej połowie
XVII w.

• wymienia korzyści
i zagrożenia wynikające
z powstania kozaczyzny

 

• charakteryzuje rolę hetmanów Stanisława

Żółkiewskiego i Jana Karola Chodkiewicza

w bitwach pod Kłuszynem, Cecorą i Chocimiem

• przedstawia sytuację militarną Rzeczypospolitej
w pierwszej połowie
XVII w.

 

 

 Powstanie kozackie

• wymienia co najmniej jedną przyczynę powstania kozackiego

• wskazuje na mapie zasięg powstania Chmielnickiego

• wie, kim był i czym zasłynął Bohdan Chmielnicki

 

 

• wymienia wydarzenia związane z latami:
1648 r., 1651 r., 1667 r., 1686 r.

• przedstawia dokonania postaci: Władysława IV, Jana Kazimierza, Bohdana Chmielnickiego, Tuhaj-beja, Jeremiego Wiśniowieckiego

• omawia pozycję społeczną i polityczną Kozaków w Rzeczypospolitej

• przedstawia skutki powstania Chmielnickiego

• wymienia wydarzenia związane z latami:
1654 r.,1658 r.

• charakteryzuje sytuację Kozaków na Ukrainie

• podaje przyczyny, przebieg i skutki wybuchu powstań kozackich
na Ukrainie

• wymienia postanowienia rozejmu zawartego w Hadziaczu

• wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Rosji na mocy pokoju wieczystego z 1686 r.

 

• omawia rolę Tatarów
w wojnie Kozaków
z wojskiem polskim

• przedstawia zróżnicowanie religijne
i działalność jezuitów
na Ukrainie

• porównuje uzbrojenie wojska zaporoskiego
z wyposażeniem husarii

 

 

ocenia powstanie kozackie wskazuje jego wpływ na historię

 Potop szwedzki

• podaje wydarzenia związane z latami: 1655 r., 1656 r., 1660 r.

• wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew potopu szwedzkiego

 

• przedstawia dokonania postaci: Karola Gustawa, Hieronima Radziejowskiego, Janusza Radziwiłła, Augustyna Kordeckiego, Stefana Czarnieckiego, Jerzego Rakoczego

• wymienia przyczyny
i skutki najazdu Szwedów na Polskę

 

• przedstawia okoliczności najazdu Szwedów
na Polskę

• omawia kolejne etapy potopu szwedzkiego

• wyjaśnia znaczenie podpisania traktatów welawsko-bydgoskich

 

• określa znaczenie ataku Szwedów na klasztor jasnogórski dla przebiegu wojny polsko-szwedzkiej

 

 

• ocenia postawę króla Jana Kazimierza podczas konfliktu polsko-
-szwedzkiego

 

 Kryzys Rzeczypospolitej

• podaje wydarzenia związane z latami: 1673 r., 1683 r., 1699 r.

• poprawnie posługuje się terminami: abdykować, Święta Liga, liberum veto

 

 

• przedstawia dokonania postaci: Jerzego Lubomirskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Sobieskiego, Marii Kazimiery, Władysława Sicińskiego

• lokalizuje na mapie miejsca bitew w czasie wojen Polski z Turcją

• wskazuje przyczyny wojny z Turcją w drugiej połowie XVII w.

• omawia znaczenie bitwy pod Wiedniem z 1683 r.

 

• charakteryzuje politykę dynastyczną Jana Kazimierza i wskazuje przyczyny jego abdykacji

• omawia przebieg bitwy pod Chocimiem w 1673 r.

• przedstawia przyczyny, przebieg i skutki odsieczy wiedeńskiej

 

• opisuje okoliczności elekcji Jana III Sobieskiego

• wyjaśnia, na czym polegał kryzys Rzeczypospolitej
w drugiej połowie XVII w.

 

• ocenia znaczenie zastosowania liberum veto w celu zerwania sejmu

 

 

 Kultura baroku
i sarmatyzmu

• poprawnie posługuje się terminami: barok, makaronizmy, portret trumienny, sarmatyzm

• omawia cechy charakterystyczne dla architektury epoki baroku

 

 

• przedstawia dokonania co najmniej pięciu
z wymienionych postaci: Jana Sebastiana Bacha, Jerzego Fryderyka Haendla, Antonia Vivaldiego, Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Jana Andrzeja Morsztyna, Jana Chryzostoma Paska, Wespazjana Kochanowskiego, Wacława Potockiego

• wskazuje kościół Il Gesú i Wersal jako wzorcowe budowle w stylu barokowym

• omawia cechy charakterystyczne sztuki barokowej w Polsce (z uwzględnieniem swojego regionu)

• wymienia cechy charakterystyczne rzeźby barokowej

• omawia tematykę dominującą w malarstwie
i rzeźbie epoki baroku

• charakteryzuje polską literaturę barokową

 

 

• wskazuje związek sztuki barokowej z kontrreformacją

• przedstawia cechy charakterystyczne kultury sarmackiej

• opisuje typowy strój polskiej szlachty z XVII w.

 

 

ocenia dokonania epoki i wskazuje ich wpływ na historię

                   

 

Uwagi dotyczące oceniania na każdym poziomie wymagań:

- aby uzyskać kolejną, wyższą ocenę, uczeń musi opanować zasób wiedzy i umiejętności z poprzedniego poziomu.

- uczeń jest zobowiązany doskonalić umiejętność analizy i interpretacji źródeł historycznych oraz powinien być oceniany ze stopnia opanowania tej umiejętności w sposób ustawiczny, zarówno w trakcie zajęć, jak i przy okazji prac domowych i sprawdzianów wiedzy.

Na postawie opracowania Zofii Heppner

mgr Małgorzata Potoczna –Galera

 

 

Wymagania na poszczególne oceny z historii dla klasy III gimnazjum

 

 

Temat lekcji

Wymagania  na ocenę dopuszczającą i dostateczną

Uczeń:

Wymagania  na ocenę dobrą bardzo dobra, celującą

Uczeń:

 

1. Oświecenie w Europie

• poprawnie posługuje się terminami: oświecenie, empiryzm, racjonalizm, deizm, ateizm, klasycyzm, encyklopedyści, wolnomularstwo, masoneria

• przedstawia dokonania postaci: Izaaka Newtona, Karola Monteskiusza, Woltera, Jamesa Watta

• właściwie określa ramy czasowe epoki oświecenia

• wyjaśnia zastosowanie maszyny parowej

• wymienia idee oświecenia i rozpoznaje ich wpływ na naukę, literaturę, filozofię, architekturę i sztukę

• charakteryzuje zasadę trójpodziału władzy sformułowaną przez Monteskiusza

• omawia hasła równości społecznej głoszone przez Jeana–Jacques’a Rousseau

• przedstawia dokonania postaci: Karola Linneusza, Benjamina Franklina, Edmunda Cartwrighta, Johna Kaya, Johna Locke’a, Andersa Celsjusza, Denisa Diderota

• wymienia najważniejsze wynalazki XVIII w.

• omawia znaczenie odkryć epoki oświecenia

• charakteryzuje styl rokoko

• porównuje klasycyzm z innymi kierunkami artystycznymi

 

2. Nowe potęgi europejskie

• podaje rok ogłoszenia Prus królestwem –1701 r.

• poprawnie posługuje się terminami: junkrzy, absolutyzm oświecony

• wymienia najważniejsze reformy przeprowadzone w Rosji, Prusach i Austrii

• wskazuje na mapie Rosję, Prusy
i monarchię austriacką

• ocenia znaczenie przeprowadzonych reform dla układu sił w Europie XVIII w.

• podaje lata wydarzeń: 1689 r. – początek samodzielnych rządów
Piotra I, 1756–1763 – wojna siedmioletnia

• omawia przyczyny i skutki reform przeprowadzonych w Rosji, Prusach
i Austrii

• charakteryzuje rozwój terytorialny Rosji, Prus i monarchii austriackiej

• porównuje reformy oświeceniowe wprowadzone w Prusach, Rosji i Austrii

 

3. Rzeczpospolita za panowania Wettinów

• podaje lata wydarzeń: 1697 r. – koronacja Augusta II Mocnego, 1699 r. – pokój w Karłowicach, 1717 r. – Sejm Niemy, 1763 r. – śmierć Augusta III Sasa • poprawnie posługuje się terminami: wojna północna, Sejm Niemy

• przedstawia dokonania postaci: Augusta II Mocnego, Augusta III Sasa, Stanisława Leszczyńskiego

• wskazuje na mapie zasięg terytorialny Rzeczypospolitej za panowania Sasów

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

• podaje lata wydarzeń: 1704–1709
i 1733–1736 – panowanie Stanisława Leszczyńskiego, 1709 r. – bitwa pod Połtawą, 1721 r. – pokój w Nystad, 1736 r. – sejm pacyfikacyjny

• poprawnie posługuje się terminami: konfederacja warszawska, konfederacja sandomierska, Order Orła Białego

• wyjaśnia okoliczności elekcji Augusta II Mocnego

• analizuje politykę wewnętrzną
i zewnętrzną Wettinów

 

• charakteryzuje skutki wojny północnej dla Polski

• wymienia przyczyny i przejawy kryzysu państwa polskiego w czasach saskich

• wyjaśnia zmiany położenia międzynarodowego Rzeczypospolitej w XVIII w.

• szczegółowo omawia znaczenie oraz skutki wojny północnej

• opisuje przebieg wojny północnej

• ocenia rządy Wettinów
w Rzeczypospolitej

• charakteryzuje przyczyny wzrostu nietolerancji religijnej w Polsce

• wymienia pozytywne i negatywne następstwa unii polsko-saskiej

4. Ostatni król elekcyjny

• podaje lata wydarzeń: 1764 r. – koronacja Stanisława Augusta Poniatowskiego, 1772 r. – pierwszy rozbiór Polski

• poprawnie posługuje się terminami: Familia, konfederacja barska, sejm rozbiorowy, Rada Nieustająca

• przedstawia rolę postaci: Tadeusza Rejtana, Mikołaja Repnina

• omawia okoliczności elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego

• wskazuje na mapie zmiany terytorialne po pierwszym rozbiorze Polski

• wymienia przyczyny i skutki pierwszego rozbioru

• podaje rok zawiązania konfederacji barskiej –1768 r.

• poprawnie posługuje się terminami: konfederacja słucka, konfederacja toruńska, konfederacja radomska, prawa kardynalne, ryngraf, innowierca

• przedstawia rolę postaci: Maurycego Beniowskiego, Kajetana Sołtyka, Józefa Andrzeja Załuskiego, Wacława Rzewuskiego, Józefa Pułaskiego, Michała Krasińskiego

• omawia reformy sejmu konwokacyjnego

5. Oświecenie
w Rzeczypospolitej

• podaje lata wydarzeń: 1765 r. – utworzenie Szkoły Rycerskiej, 1773 r. – powołanie Komisji Edukacji Narodowej • poprawnie posługuje się terminami: Collegium Nobilium, Szkoła Rycerska, Komisja Edukacji Narodowej, Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, oświecenie stanisławowskie

• przedstawia dokonania postaci: Stanisława Konarskiego, Stanisława Leszczyńskiego, Ignacego Krasickiego, Stanisława Staszica, Hugona Kołłątaja, Bernarda Bellotta zwanego Canalettem, Dominika Merliniego• charakteryzuje projekty reform ustrojo­wych Stanisława Konarskiego
i Stanisława Leszczyńskiego

• dostrzega przejawy ożywienia
w gospodarce i kulturze czasów saskich

• wymienia okoliczności powstania, główne zadania i osiągnięcia Komisji Edukacji Narodowej

• rozpoznaje charakterystyczne cechy polskiego oświecenia

• ocenia wkład Stanisława Augusta

Poniatowskiego w rozwój polskiego oświecenia

• omawia reformy w szkolnictwie
w Rzeczypospolitej w XVIII w.

• wymienia przykłady sztuki okresu klasycyzmu z uwzględnieniem własnego regionu

 

6. Powstanie Stanów Zjednoczonych

• podaje daty wydarzeń: 4 lipca 1776 r. – ogłoszenie niepodległości Stanów Zjednoczonych Ameryki, 17 września 1787 r. – uchwalenie konstytucji Stanów Zjednoczonych

• poprawnie posługuje się terminami: ustawa stemplowa, “bostońskie picie herbaty", Kongres Kontynentalny, stany

• przedstawia dokonania postaci: Jerzego Waszyngtona, Tadeusza Kościuszki, Kazimierza Pułaskiego

• uzasadnia oświeceniowy charakter Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych

• wymienia przytoczone w Deklaracji niezbywalne prawa przysługujące wszystkim obywatelom

• wyjaśnia zasady funkcjonowania federacji

• omawia przyczyny i skutki wojny
o niepodległość USA

• ocenia wkład Polaków w walkę
o niepodległość Stanów Zjednoczonych

• podaje lata wydarzeń: 1777 r. – bitwa pod Saratogą, 1781 r. – bitwa pod Yorktown, 1783 r. – zawarcie pokoju
w Paryżu

• przedstawia dokonania postaci: Thomasa Jeffersona, Benjamina Franklina i Johna Adamsa

• analizuje sytuację kolonii angielskich
w Ameryce Północnej w XVIII w.

• charakteryzuje przebieg wojny
o niepodległość USA

• ocenia zasługi Jerzego Waszyngtona dla uzyskania niepodległości Stanów Zjednoczonych

• wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew wojny
o niepodległość USA

 

7. Rewolucja francuska

• podaje lata wydarzeń: 1789 r. – wybuch Wielkiej Rewolucji Francuskiej, 1791 r. – uchwalenie konstytucji francuskiej

• poprawnie posługuje się terminami: Zgromadzenie Narodowe, Stany Generalne, Zgromadzenie Konstytucyjne, Konstytuanta, Deklaracja praw człowieka i obywatela, monarchia konstytucyjna

• charakteryzuje problemy społeczne Francji przed wybuchem rewolucji francuskiej

• wymienia główne przyczyny rewolucji

• opisuje najważniejsze zasady ideowe rewolucji francuskiej zawarte w Deklaracji praw człowieka i obywatela

• podaje daty wydarzeń: 14 lipca 1789 r. – zdobycie Bastylii, 21 stycznia 1793 r. – egzekucja Ludwika XVI

• wymienia reformy przeprowadzone przez Konstytuantę

• ocenia postawę króla Ludwika XVI

8. Republika francuska

• poprawnie posługuje się terminami: Konwent Narodowy, żyrondyści, jakobini, gilotyna, Trybunał Rewolucyjny, dyrektoriat

• omawia rolę Maksymiliana Robespierre'a

• wymienia i ocenia skutki Wielkiej Rewolucji Francuskiej

• wskazuje charakterystyczne cechy dyktatury jakobińskiej

• podaje daty wydarzeń: 20 września
1792 r. – bitwa pod Valmy, 27 lipca
1794 r. (9 thermidora roku II) – przewrót thermidoriański

• poprawnie posługuje się terminami: rojaliści, przewrót thermidoriański

• przedstawia dokonania postaci: Jeana–Paula Marata, Georges’a Dantona, Jacques’a Pierre’a Brissota

• charakteryzuje ugrupowania polityczne Konwentu Narodowego

• omawia etapy rewolucji francuskiej

• wskazuje na mapie tereny przyłączone do Francji w okresie republiki oraz obszary objęte działaniami kontrrewolucyjnymi

9. Sejm Wielki

• podaje lata wydarzeń: 1788–1792 – obrady Sejmu Wielkiego, 1791 r. – uchwalenie Konstytucji 3 maja, 1793 r. – drugi rozbiór Polski

• poprawnie posługuje się terminami: Sejm Wielki, ustawa o sejmikach, ustawa o miastach królewskich, konfederacja targowicka, drugi rozbiór Polski

• przedstawia dokonania postaci: Stanisława Małachowskiego, Stanisława Augusta Poniatowskiego, Hugona Kołłątaja

• wymienia reformy Sejmu Wielkiego

• omawia postanowienia Konstytucji
3 maja

• wyjaśnia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i ocenia jej następstwa

• wskazuje na mapie zmiany terytorialne po drugim rozbiorze Rzeczypospolitej

• przedstawia dokonania postaci: Jana Dekerta, księcia Józefa Poniatowskiego, Tadeusza Kościuszki

• charakteryzuje stronnictwa Sejmu Wielkiego

• ocenia znaczenie reform Sejmu Czteroletniego

• określa przyczyny i skutki wojny
z Rosją z 1792 r.

• omawia rolę tradycji związanej
z Orderem Virtuti Militari

• wymienia najważniejsze bitwy wojny
w obronie Konstytucji 3 maja: pod Dubienką i Zieleńcami

• wskazuje na mapie Targowicę, Zieleńce
i Dubienkę

10. Upadek Rzeczypospolitej

• podaje daty wydarzeń: 24 marca 1794 r. – wybuch powstania kościuszkowskiego, 1795 r. – trzeci rozbiór Rzeczypospolitej

• poprawnie posługuje się terminami: naczelnik, insurekcja, Uniwersał połaniecki

• przedstawia dokonania postaci: Tadeusza Kościuszki, Jana Kilińskiego
i Jakuba Jasińskiego

• wymienia cele i następstwa powstania kościuszkowskiego

• wskazuje na mapie zmiany terytorialne po trzecim rozbiorze

• rozróżnia wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej

• przedstawia przebieg powstania kościuszkowskiego

• wymienia przyczyny klęski insurekcji kościuszkowskiej

• wyjaśnia rolę wydania przez Tadeusza Kościuszkę Uniwersału połanieckiego

• omawia wpływ bitew pod Racławicami, Szczekocinami i Maciejowicami dla przebiegu powstania kościuszkowskiego

• ocenia znaczenie wewnętrznych
i zewnętrznych przyczyn upadku Rzeczypospolitej

14. Pierwsze konstytucje

• podaje daty wydarzeń: 1787 r. – uchwalenie konstytucji USA, 1791 r. – Konstytucja 3 maja, 3 września 1791 r. – konstytucja francuska

• poprawnie posługuje się terminami: konstytucja, ustawa zasadnicza, monarchia konstytucyjna

• przedstawia dokonania postaci: Karola Ludwika Monteskiusza, Benjamina Franklina

• wymienia główne instytucje ustrojowe Stanów Zjednoczonych

• wyjaśnia, w jaki sposób konstytucja amerykańska realizowała w praktyce zasadę trójpodziału władzy

• omawia postanowienia Konstytucji
3 maja

• określa prawa, które gwarantowała obywatelom konstytucja francuska

• analizuje podobieństwa i różnice między konstytucją amerykańską, francuską i Konstytucją 3 maja

• wymienia Hugona Kołłątaja i Scypiona Piatollego jako głównych autorów tekstu Konstytucji 3 maja

• uzasadnia oświeceniowy charakter konstytucji amerykańskiej, francuskiej
i Konstytucji 3 maja

• ocenia znaczenie Konstytucji 3 maja dla dziejów Polski

15. Od konsulatu do cesarstwa

• podaje lata wydarzeń: 1799 r. – zamach 18 brumaire’a, 1804 r. – koronacja cesarska Napoleona Bonapartego, 1805 r. – bitwa pod Austerlitz, 1812 r. – wyprawa na Moskwę, 1813 r. – bitwa pod Lipskiem • poprawnie posługuje się terminami: zamach stanu, konsulat, pierwszy konsul, Kodeks Napoleona, departament, konkordat, blokada kontynentalna, hegemonia, Związek Reński

• przedstawia dokonania Napoleona Bonapartego

• opisuje zmiany w Europie w okresie napoleońskim w zakresie stosunków społeczno-gospodarczych i politycznych

• podaje lata wydarzeń: 1806 r. – bitwy pod Jeną i Auerstedt, 1807 r. – bitwy pod Iławą Pruską i Frydlandem

• charakteryzuje sytuację międzynarodową Francji w epoce napoleońskiej

• omawia zmiany, jakie zostały wprowadzone na mocy Kodeksu Napoleona

• opisuje przebieg wojen napoleońskich do 1813 r.

• wymienia skutki wyprawy Wielkiej Armii na Rosję

• lokalizuje na mapie terytoria przyłączone do Francji przed 1812 r.

• wskazuje na mapie trasę wyprawy Napoleona na Moskwę

16. Legiony
i Księstwo Warszawskie

• podaje lata wydarzeń: 1797 r. – powstanie Legionów Polskich we Włoszech, 1807 r. – utworzenie Księstwa Warszawskiego, 1815 r. – likwidacja Księstwa Warszawskiego

• przedstawia dokonania postaci: Jana Henryka Dąbrowskiego, Józefa Wybickiego, księcia Józefa Poniatowskiego

• wyjaśnia okoliczności utworzenia Legionów Polskich i Księstwa Warszawskiego

• opisuje ustrój i terytorium Księstwa Warszawskiego

• ocenia politykę Napoleona wobec sprawy polskiej oraz postawę Polaków wobec Napoleona

• wskazuje na mapie Księstwo Warszawskie, Raszyn

• poprawnie posługuje się terminami: Legia Naddunajska, dekret grudniowy

• przedstawia dokonania postaci: Fryderyka Augusta I, Karola Kniaziewicza • omawia udział Polaków w bitwach na Półwyspie Iberyjskim

• opisuje uzbrojenie armii Księstwa Warszawskiego

17. Kongres wiedeński

• podaje lata wydarzeń: 1814 r. – zwołanie kongresu w Wiedniu, 1815 r. – bitwa pod Waterloo

• poprawnie posługuje się terminami: „tańczący kongres”, restauracja, równowaga europejska, legitymizm, Związek Niemiecki

• przedstawia zasady i postanowienia kongresu wiedeńskiego

• wymienia decyzje kongresu w sprawie polskiej

• wskazuje na mapie Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Poznańskie
i Rzeczpospolitą Krakowską

• podaje rok śmierci Napoleona Bonapartego – 1821 r.

• poprawnie posługuje się terminami:
100 dni Napoleona, system Metternicha

• przedstawia dokonania postaci: Aleksandra I, Fryderyka Wilhelma III, Roberta Stewarta Castlereagha, Klemensa von Metternicha, Charlesa Talleyranda

• wskazuje na mapie Europy zmiany terytorialne wprowadzone w 1815 r.

• ocenia, jakie konsekwencje dla Europy przyniosły postanowienia kongresu

18. Europa po kongresie wiedeńskim

Wymagania ponadprogramowe

Uczeń:

podaje lata wydarzeń: 1815 r. – zawarcie Świętego Przymierza, 1825 r. – powstanie dekabrystów, 1830 r. – rewolucja lipcowa we Francji, 1821–1829 – powstanie greckie poprawnie posługuje się terminami: Święte Przymierze, karbonariusze, dekabryści

wskazuje na mapie: imperium osmańskie, Grecję, Królestwo Niderlandów, Belgię, Francję, Rosję, Piemont, Królestwo Obojga Sycylii, Państwo Kościelne

wyjaśnia cel i skutki zawarcia Świętego Przymierza

wymienia przyczyny i skutki rewolucji i powstań, które wybuchły w Europie po kongresie wiedeńskim

opisuje przebieg wydarzeń w Rosji, Francji, Belgii, Grecji i we Włoszech

19. Rewolucja przemysłowa

• podaje lata wydarzeń: 1769 r. – opatentowanie maszyny parowej, 1837 r. – opatentowanie silnika elektrycznego

• poprawnie posługuje się terminami: rewolucja agrarna, fabryka, rewolucja przemysłowa, industrializacja, urbanizacja, metropolia, kapitaliści, proletariat

• przedstawia dokonania postaci: Roberta Fultona, George’a Stephensona, Michaela Faradaya

• określa przyczyny i charakterystyczne cechy rewolucji przemysłowej

• prezentuje przykłady pozytywnych i negatywnych skutków procesu uprzemysłowienia, w tym dla środowiska naturalnego

• wymienia najważniejsze wynalazki i

odkrycia XIX w. oraz wyjaśnia następstwa ekonomiczne i społeczne ich zastosowania

• ocenia znaczenie wynalazków rewolucji przemysłowej dla rozwoju cywilizacji

• porównuje stopień rozwoju przemysłowego poszczególnych państw

• wskazuje na mapie najbardziej uprzemysłowione regiony Europy

• opisuje zmiany w poziomie życia różnych grup społecznych w XIX w. na podstawie źródeł pisanych, ikonograficznych i statystycznych

 

20. Nowe ideologie

• podaje rok wydania „Manifestu komunistycznego” – 1848 r.

• poprawnie posługuje się terminami: strajk, konserwatyzm, liberalizm, socjalizm utopijny, socjalizm naukowy, komunizm

• przedstawia okoliczności powstania ruchu robotniczego

• wyjaśnia główne założenia liberalizmu, socjalizmu oraz idei narodowych w Europie w pierwszej połowie XIX w.

• przedstawia dokonania postaci: Alexisa de Tocqueville’a, Adama Smitha, Edmunda Burke’a, Giuseppe Mazziniego, Claude’a de Saint–Simona, Charles’a Fouriera, Roberta Owena, Karola Marksa, Fryderyka Engelsa

• wyjaśnia założenia czartyzmu

• wymienia skutki powstania nowych ideologii

121. Ziemie polskie po kongresie wiedeńskim

• podaje lata wydarzeń: 1815 r. – powstanie Królestwa Polskiego, 1816 r.– założenie Uniwersytetu Warszawskiego, 1828 r. – utworzenie Banku Polskiego

• poprawnie posługuje się terminami: ziemie zabrane, Królestwo Kongresowe, Wielkie Księstwo Poznańskie, Wolne Miasto Kraków, Rada Stanu, Zagłębie Dąbrowskie, Zagłębie Staropolskie, uwłaszczenie, romantyzm

• wskazuje na mapie nowy układ granic państw zaborczych na ziemiach polskich po kongresie wiedeńskim

• charakteryzuje ustrój Królestwa Polskiego

• ocenia osiągnięcia Królestwa Polskiego w gospodarce, kulturze i szkolnictwie

• przedstawia dokonania postaci: księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, Józefa Zajączka, Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, Stanisława Kostki Potockiego, Stanisława Staszica, Tadeusza Czackiego

• charakteryzuje i ocenia politykę zaborców wobec Polaków w latach 1815–1830

222. Powstanie listopadowe

• podaje daty wydarzeń: 29/30 listopada 1830 r.– noc listopadowa, 25 stycznia 1831 r. –detronizacja cara

• przedstawia dokonania postaci: Waleriana Łukasińskiego, Wincentego
i Bonawentury Niemojowskich, Piotra Wysockiego, Józefa Chłopickiego, Adama Czartoryskiego, Mikołaja I, Emilii Plater

• wymienia przyczyny wybuchu powstania listopadowego

• wskazuje na mapie miejsca walk i zasięg powstania listopadowego

• podaje daty wydarzeń: 25 lutego 1831 r.

bitwa pod Grochowem, 26 maja 1831 r. bitwa pod Ostrołęką, 8 września 1831 r.– kapitulacja Warszawy

• przedstawia dokonania postaci: Iwana Dybicza, Iwana Paskiewicza, Ignacego Prądzyńskiego, Macieja Rybińskiego, Jana Skrzyneckiego, Jana Krukowieckiego

• przedstawia międzynarodowe tło wybuchu powstania listopadowego

• omawia przyczyny klęski powstania listopadowego i ocenia jego znaczenie dla Polaków

• charakteryzuje działalność Rządu Narodowego w okresie powstania listopadowego

323. Polacy po powstaniu listopadowym

• poprawnie posługuje się terminami: Statut organiczny, noc paskiewiczowska, rusyfikacja, Wielka Emigracja, Komitet Narodowy Polski, emisariusze

• przedstawia dokonania postaci: Joachima Lelewela, Adama Jerzego Czartoryskiego, Tadeusza Krępowieckiego, Juliusza Słowackiego, Adama Mickiewicza

• wymienia bezpośrednie i długofalowe skutki powstania listopadowego

• wskazuje na mapie państwa europejskie, do których udawali się Polacy po upadku powstania listopadowego

• przedstawia początki pracy organicznej na ziemiach polskich, wymienia główne założenia oraz najwybitniejszych przedstawicieli tego nurtu

• przedstawia dokonania postaci: Seweryna Goszczyńskiego, Szymona Konarskiego, Karola Libelta, Walentego Stefańskiego, Henryka Kamieńskiego, Edwarda Dembowskiego, Piotra Ściegiennego, Dezyderego Chłapowskiego, Karola Marcinkowskiego, Hipolita Cegielskiego • charakteryzuje cele i działalność Hotelu Lambert, Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, Gromad Ludu Polskiego

424. Wiosna Ludów na ziemiach polskich

• podaje lata wydarzeń: 1846 r. – powstanie krakowskie, 1848 r. – wybuch Wiosny Ludów

• poprawnie posługuje się terminami: serwituty, powstanie wielkopolskie, rabacja

• przedstawia dokonania postaci: Edwarda Dembowskiego, JanaTyssowskiego, Ludwika Mierosławskiego

• prezentuje przyczyny i skutki rabacji galicyjskiej

• omawia działania podejmowane podczas Wiosny Ludów na ziemiach polskich

• charakteryzuje poczynania zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej w okresie Wiosny Ludów

• ocenia postawy Polaków w czasie Wiosny Ludów

• wskazuje na mapie tereny objęte rabacją galicyjską i powstaniem wielkopolskim

• przedstawia dokonania postaci: Krzysztofa Mrongowiusza, Józefa Lompy, Franza von Stadiona

• omawia wydarzenia Wiosny Ludów na ziemiach polskich na tle wydarzeń europejskich

• wyjaśnia znaczenie rozwoju ukraińskiego ruchu narodowego w Galicji • ocenia znaczenie działalności Polaków dla wydarzeń Wiosny Ludów w Europie

• wymienia przyczyny wybuchu oraz omawia przebieg powstań krakowskiego
i wielkopolskiego

• porównuje cele i znaczenie powstania krakowskiego i powstania wielkopolskiego

27. Zjednoczenie Niemiec

• podaje lata wydarzeń: 1864 r. – wojna Austrii i Prus z Danią, 1867 r. – utworzenie Związku Północnoniemieckiego, 1871 r. – powstanie cesarstwa niemieckiego
(II Rzeszy Niemieckiej)

• przedstawia dokonania postaci: Ottona von Bismarcka, Wilhelma I Hohenzollerna

• omawia koncepcje zjednoczenia Niemiec

• charakteryzuje politykę Prus, zmierzającą do zjednoczenia

• dostrzega podobieństwa i różnice w procesie zjednoczenia Włoch i Niemiec

• wymienia przyczyny i skutki wojny prusko-francuskiej w latach 1870–1871

• omawia przebieg wydarzeń związanych z Komuną Paryską

• charakteryzuje rolę Jarosława Dąbrowskiego w wydarzeniach rewolucyjnych w Paryżu

• porównuje metody polityczne stosowane przez Bismarcka z postawą Cavoura
i Garibaldiego w okresie jednoczenia Włoch

• wskazuje na mapie obszar Związku Północnoniemieckiego oraz cesarstwa niemieckiego

28. Stany Zjednoczone
w XIX wieku

• podaje lata wydarzeń: 1861–1865– wojna secesyjna w USA, 1863 r. – zniesienie niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych

• poprawnie posługuje się terminami: Północ, Południe, secesja, demokraci, republikanie

• przedstawia dokonania postaci: Abrahama Lincolna, Jeffersona Daviesa, Roberta Lee

• opisuje przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych

• omawia rozwój terytorialny Stanów Zjednoczonych w XIX w.

• przedstawia przebieg wojny secesyjnej w USA

• ocenia znaczenie zniesienia niewolnictwa w Stanach Zjednoczonych • wskazuje na mapie miejsca przełomowych bitew wojny secesyjnej

• charakteryzuje zjawisko emigracji do USA

29. Ekspansja kolonialna

• poprawnie posługuje się terminami: kolonializm, protektorat, dominium

• wskazuje na mapie największe mocarstwa i ich kolonie

• wyjaśnia przyczyny ekspansji kolonialnej • wymienia kierunki oraz określa zasięg ekspansji kolonialnej państw europejskich w XIX w.

• ocenia pozytywne i negatywne skutki polityki kolonialnej z perspektywy europejskiej oraz z punktu widzenia kolonizowanych społeczności

• omawia przyczyny, przebieg i skutki najważniejszych konfliktów kolonialnych w XIX w.

• ocenia politykę mocarstw kolonialnych wobec podbitych ludów i państw na przykładzie Wielkiej Brytanii

• wymienia postanowienia konferencji berlińskiej z1885r.

30. Wiek wynalazków

• podaje lata wydarzeń: 1859 r. – ogłoszenie teorii ewolucji Karola Darwina, 1886 r. – odkrycie fal radiowych, 1903 r. – pierwszy lot samolotem

• charakteryzuje dokonania postaci: Karola Darwina, Dmitrija Mendelejewa, Pierre’a Curie i Marii Skłodowskiej-Curie, Ludwika Pasteura, Wilhelma Roentgena, Grahama Bella, Thomasa Alvy Edisona

• wymienia najważniejsze odkrycia i wynalazki drugiej połowy XIX w. oraz początku XX w.

• omawia znaczenie rozpowszechnienia nowych środków transportu

• określa skutki przewrotu technicznego
i postępu cywilizacyjnego, w tym dla środowiska naturalnego

• wskazuje na mapie Kanał Sueski i Kanał Panamski

• wyjaśnia, jakie czynniki miały wpływ na spadek liczby zachorowań i śmiertelności w XIX w.

• ocenia znaczenie budowy Kanału Sueskiego i Kanału Panamskiego dla rozwoju komunikacji

• wymienia możliwości wykorzystania wynalazków XIX w. w różnych dziedzinach życia oraz wskazuje pozytywne i negatywne zastosowania tych odkryć

31. W stronę demokracji

• podaje lata wydarzeń: 1848 r. – wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego we Francji, 1869 r. – nadanie po raz pierwszy prawa wyborczego kobietom, 1891 r. – ogłoszenie encykliki „Rerum novarum”

• poprawnie posługuje się terminami: społeczeństwo industrialne,
I Międzynarodówka, II Międzynarodówka, anarchizm, socjaldemokracja, nacjonalizm, chadecja, solidaryzm społeczny, emancypacja, sufrażystki

• przedstawia dokonania postaci: Włodzimierza Lenina, Eduarda Bernsteina, Leona XIII

• charakteryzuje przyczyny i następstwa procesu demokratyzacji życia politycznego

• ocenia znaczenie rozwoju ruchu robotniczego w XIX w.

• przedstawia koncepcje ideologów anarchizmu

• opisuje założenia syjonizmu

• omawia działalność ruchów emancypacyjnych

• charakteryzuje przebieg procesu demokratyzacji życia politycznego

32. Kultura przełomu XIX
i XX wieku

• podaje lata wydarzeń: 1874 r. – pierwsza wystawa impresjonistów, 1896 r. – pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie

• poprawnie posługuje się terminami: realizm, naturalizm, impresjonizm, historyzm, secesja, kultura masowa

• przedstawia dokonania postaci: Claude’a Moneta, Pierre’a de Coubertina
• omawia nowe zjawiska kulturowe, w tym narodziny kultury masowej i przemiany obyczajowe

• wymienia twórców kultury przełomu XIX i XX w. i przedstawia ich najważniejsze dzieła

• ocenia znaczenie kina dla rozwoju kultury masowej

• omawia rolę organizacji nowożytnych igrzysk olimpijskich w rozwoju kultury masowej i przemian obyczajowych

35. Powstanie styczniowe

 

36Tajemnice sprzed wieków – Jak oficer carski został dyktatorem powstania?

• podaje daty wydarzeń: 22 stycznia 1863 r. – wybuch powstania styczniowego,
2 marca 1864 r. – dekret o uwłaszczeniu

• poprawnie posługuje się terminami: Czerwoni, Biali, branka, partie, uwłaszczenie

• przedstawia dokonania postaci: Jarosława Dąbrowskiego, Aleksandra Wielopolskiego, Romualda Traugutta

• omawia przyczyny oraz przebieg powstania styczniowego

• wskazuje na mapie zasięg powstania styczniowego

• charakteryzuje okres odwilży posewastopolskiej

• ocenia wpływ manifestacji patriotycznych z lat 1860–1861 na wybuch powstania styczniowego

• charakteryzuje działalność Tymczasowego Rządu Narodowego

• podaje datę ostatecznego upadku powstania styczniowego – grudzień
1864 r., klęska oddziału księdza Stanisława Brzóski

• określa znaczenie dekretu
o uwłaszczeniu dla klęski powstania

• charakteryzuje postać Romualda Traugutta

• omawia metody postępowania Rosjan w stosunku do przywódców polskiego powstania narodowego

• ocenia działalność Romualda Traugutta

37. Polacy po powstaniu styczniowym

• podaje lata wydarzeń: 1894 r. – utworzenie Hakaty, 1901 r. – strajk we Wrześni • poprawnie posługuje się terminami: rusyfikacja, Kraj Przywiślański, germanizacja, kulturkampf, rugi pruskie, stańczycy, trójlojalizm

• przedstawia dokonania postaci: Michała Drzymały, Hipolita Cegielskiego

• rozróżnia bezpośrednie i długofalowe następstwa powstania styczniowego

• opisuje metody rusyfikacji oraz germanizacji

• charakteryzuje i ocenia zróżnicowane postawy społeczeństwa wobec zaborców

• porównuje możliwości prowadzenia działalności społecznej i rozwoju narodowego w trzech zaborach
w drugiej połowie XIX w.

• porównuje rozwój gospodarczy w trzech zaborach

• na przykładzie obrazu Jana Matejki „Stańczyk” charakteryzuje idee konserwatystów krakowskich

• ocenia politykę zaborców

w poszczególnych zaborach wobec rozwoju kultury polskiej

• wyjaśnia przyczyny zacofania gospodarczego w zaborze austriackim

38. Partie polityczne na ziemiach polskich

• podaje lata wydarzeń: 1892 r. – powstanie PPS, 1893 r. – powołanie Ligi Narodowej, 1895 r. – utworzenie Stronnictwa Ludowego, 1905 r. – rewolucja w Rosji i na ziemiach polskich • przedstawia dokonania postaci: Ludwika Waryńskiego, Józefa Piłsudskiego, Ignacego Daszyńskiego, Romana Dmowskiego, Wincentego Witosa

• wymienia partie ruchu socjalistycznego, narodowej demokracji, ruchu ludowego

• opisuje rozwój ruchu spółdzielczego na ziemiach polskich

• przedstawia dokonania postaci: Stanisława Wojciechowskiego, Bolesława Limanowskiego, Róży Luksemburg, Juliana Marchlewskiego

• omawia przyczyny oraz przebieg rewolucji 1905–1907 w Królestwie Polskim

• wskazuje na mapie ośrodki wystąpień robotniczych w okresie rewolucji 1905–1907

• przedstawia skutki rewolucji z lat 1905–1907 na ziemiach polskich

39. Kultura polska bez państwa polskiego

• podaje datę przyznania literackiej Nagrody Nobla dla Henryka Sienkiewicza – 1905 r.
• poprawnie posługuje się terminami: pozytywizm, szkoła krakowska
i warszawska, modernizm, Młoda Polska • porównuje warunki rozwoju kultury narodowej Polaków w trzech zaborach

• charakteryzuje rozwój pozytywizmu na ziemiach polskich

• wymienia polskich przedstawicieli pozytywizmu i podaje przykłady ich twórczości

• charakteryzuje sztukę Młodej Polski – jej reprezentantów i główne dzieła

• wyjaśnia rolę historii w kształtowaniu polskiej kultury narodowej

42. Przyczyny wybuchu I wojny światowej

• podaje lata wydarzeń: 1882 r. – powsta­nie trójprzymierza, 1904 r. –wybuch wojny japońsko-rosyjskiej, 1907 r. – powstanie trójporozumienia

• poprawnie posługuje się terminami: panslawizm, trójprzymierze, państwa centralne, entente cordiale, ententa, trójporozumienie, kocioł bałkański

• wymienia główne przyczyny narastania konfliktów pomiędzy mocarstwami europejskimi na przełomie XIX i XX w. oraz lokalizuje je na mapie

• charakteryzuje politykę głównych mocarstw światowych przed wybuchem
I wojny światowej

• ocenia znaczenie wyścigu zbrojeń dla wybuchu konfliktu światowego

• opisuje przyczyny, przebieg i skutki wojny japońsko-rosyjskiej i wojen bałkańskich

43. Wielka wojna

• podaje daty wydarzeń: 28 czerwca 1914 r. — zamach w Sarajewie, 1916 r. – bitwa pod Verdun, 11 listopada 1918 r. – kapitulacja Niemiec

• poprawnie posługuje się terminami: wojna pozycyjna, gazy bojowe

• charakteryzuje specyfikę działań wojennych ze szczególnym uwzględnieniem nowych środków technicznych • omawia najważniejsze bitwy lądowe stoczone podczas I wojny światowej • wymienia państwa walczące w wielkiej wojnie po stronie państw centralnych i po stronie ententy

• charakteryzuje zmiany
w umundurowaniu wojska w I wojnie światowej

• porównuje działania na froncie zachodnim z walkami na froncie wschodnim

• wymienia znaczenie użycia nowych środków technicznych w walkach w czasie I wojny światowej

• wskazuje na mapie linię frontu na wschodzie i zachodzie pod koniec
1914 r. oraz w momencie zawieszenia broni

44. Zakończenie
I wojny światowej

• podaje daty wydarzeń: 11 listopada 1918 r. – zakończenie I wojny światowej,
28 czerwca 1919 r. – podpisanie traktatu wersalskiego

• omawia znaczenie zawieszenia broni na froncie wschodnim, spowodowanego rewolucją w Rosji

• przedstawia rolę tzw. traktatu brzeskiego dla przebiegu I wojny światowej

• wymienia skutki I wojny światowej

• charakteryzuje walki na Bałkanach
w I wojnie światowej

• wskazuje na mapie kolonie niemieckie opanowane przez wojska ententy
w 1914 r.

• wymienia najważniejsze bitwy morskie stoczone podczas I wojny światowej

• przedstawia postanowienia traktatu wersalskiego w sprawie Niemiec

45. Rewolucje
w Rosji

• podaje daty wydarzeń: 15 marca 1917 r. – abdykacja cara Mikołaja II, listopad
1917 r. – przewrót bolszewicki, 1922 r. – utworzenie ZSRR

• poprawnie posługuje się terminami: dwuwładza, bolszewicy, tezy kwietniowe

• przedstawia rolę postaci: Mikołaja II, Włodzimierza Lenina

• wyjaśnia polityczne i społeczno-gospodarcze przyczyny wybuchu rewolucji w Rosji w 1917 r.

• omawia okoliczności przejęcia przez bolszewików władzy w Rosji

• opisuje bezpośrednie następstwa rewolucji lutowej i październikowej dla Rosji oraz Europy

• charakteryzuje reakcję Europy na wydarzenia w Rosji

• podaje daty wydarzeń: styczeń 1918 – rozwiązanie Zgromadzenia Konstytucyjnego w Rosji, lipiec 1918 – utworzenie RFSRR

• poprawnie posługuje się terminami: eserowcy, mienszewicy, kadeci, Armia Czerwona, Biali

• przedstawia rolę postaci: Aleksandra Kiereńskiego, lwa Trockiego, Feliksa Dzierżyńskiego

• charakteryzuje działalność Rządu Tymczasowego, kierowanego przez Aleksandra Kiereńskiego

• wyjaśnia rolę Niemiec we wzmocnieniu ugrupowania bolszewików w Rosji

• omawia losy rodziny carskiej po przewrocie bolszewickim

46. Polacy
w walce
o niepodległość

• podaje lata wydarzeń: 1908 r. – powołanie Związku Walki Czynnej,
1914 r. – utworzenie Legionów Polskich, 1917 r. – powstanie Błękitnej Armii we Francji • przedstawia dokonania postaci: Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego

• poprawnie posługuje się terminami: orientacja prorosyjska, orientacja proaustriacka, Kompania Kadrowa, kryzys przysięgowy

• charakteryzuje stosunek państw zaborczych do sprawy utworzenia armii polskiej • opisuje poglądy zwolenników różnych polskich orientacji politycznych

• ocenia wysiłek zbrojny Polaków

• wskazuje na mapie rejony walk Legionów Polskich

• przedstawia dokonania postaci: Józefa Hallera, Józefa Dowbora-Muśnickiego

• wyjaśnia znaczenie uznania przez Francję i Wielką Brytanię Komitetu Narodowego Polskiego za reprezentację narodu polskiego

• omawia cele i działalność Związku Walki Czynnej, Związku Strzeleckiego, Towarzystwa „Strzelec”, Polskich Drużyn Strzeleckich, Drużyn Podhalańskich, Drużyn Bartoszowych, Naczelnego Komitetu Narodowego, Polskiej Organizacji Wojskowej

47- 48. Sprawa polska w czasie I wojny światowej

• podaje daty wydarzeń: 5 listopada
1916 r. –manifest dwóch cesarzy,
8 stycznia 1918 r. –orędzie prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona, 28 czerwca 1919 r. – traktat wersalski

• poprawnie posługuje się terminami: Tymczasowa Rada Stanu, Rada Regencyjna, Akt 5 listopada

• przedstawia dokonania postaci: Ignacego Paderewskiego, Romana Dmowskiego, Józefa Piłsudskiego

• charakteryzuje stosunek państw zaborczych do sprawy polskiej

• przedstawia stosunek państw ententy do sprawy polskiej

• wyjaśnia międzynarodowe uwarunkowania sprawy polskiej

• wskazuje na przełomowe znaczenie dla sprawy polskiej orędzia prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona

• wymienia postanowienia traktatu wersalskiego w sprawie polskiej

 

 Opracowała Małgorzata Potoczna-Galerana podstawie opracowań wydawnictwa NowaEra

 

 

 

 

 

Wiadomości

Kontakt

  • Gimnazjum im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kaliszu Pomorskim
    ul. Toruńska 9, 78-540 Kalisz Pomorski
  • 94- 361-7492 Dyrektor: Dorota Ławniczak; Wicedyrektor: Anna Rydzewska

Galeria zdjęć